جمعه، 4 فروردین 1396
Menu

استان : قزوین

  • معرفی استان
  • معرفی جاذبه های تاریخی-فرهنگی
  • معرفی جاذبه های طبیعی
  • آداب و رسوم
  • مشاهیر
  • صنایع دستی
  • سوغات
  • خدمات گردشگری

معرفی استان :


بر اساس آخرين وضعيت تقسيمات كشوری در آذرماه 1380, استان قزوين دارای 4 شهرستان (قزوين، آبيك، تاكستان، بوئين زهرا) 17 شهر ( قزوين، اقباليه، محمديه، الوند، محمود آباد نمونه، آبيك، رازميان، معلم كلايه، تاكستان، اسفرورين، ضياء آباد، خرمدشت، آوج، شال، دانسفهان، آبگرم و بوئين زهرا) است، 18 بخش، 44 دهستان و 1593 آبادی مي باشد كه 931 آبادی آن داراي سكنه و 612 آبادی آن خالی از سكنه است. اتوبانهای تهران-كرج-قزوين و قزوين-زنجان، اين استان را به استانهاي شمال، غرب و تهران متصل مي كند. راه آهن شمال غرب كشور نيز از قزوين عبور مي كند. جاده ی ترانزيتيی و بسيار با اهميت ايران-اروپا و تهران-اصفهان-شيراز نيز از داخل شهر قزوين عبور مي كنند.

شهرستان قزوين

اين شهرستان در 130 كيلومتری غرب تهران واقع شده و بوسيله اتوبان و راه آهن به تهران متصل است. آب و هوای اين شهرستان در تابستان خنك و در زمستان سرد مي باشد. ميزان بارش ساليانه آن حدود 318 ميليمتر و دمای متوسط هوا 26 درجه سانتی گراد است. اين شهرستان به طور متوسط 107 روز يخ بندان است و رطوبت نسبی هوا بين 49 تا 57 درصد است. بخش شمالی شهرستان قزوين را كوهستانهای البرز در بر گرفته و قسمت جنوبی و شرقی آن را دشت نسبتاً همواری احاطه نموده است.






شهرستان آبيك

اين شهرستان در فاصله 5 كيلومتری شرق قزوين بر سر راه تهران- قزوين واقع شده است و دو جاده ترانزيتی بسيار مهم؛ يكي اتوبان و ديگری جاده آسفالته قديم تهران از كنار آن مي گذرد.






شهرستان بوئين زهرا

اين شهرستان واقع در دشت قزوين و در جنوب آن قرار گرفته است. فاصله آن تا قزوين حدود 50 كيلومتر است. اين شهرستان در كنار جاده بسيار پر تردد اصفهان به تهران واقع شده. زبان مردم بوئين زهرا تركي و جمعيت آن 48 هزار نفر در شهر و 125 هزار نفر در روستاهاي آن مي باشد. شهرستان بوئين زهرا دارای 4 شهر ( آوج، شال، رامند و مركزی)، 14 دهستان و 254 آبادی دارای سكنه است.






تاكستان

شهرستان تاكستان يكی از شهرستانهای استان قزوين است كه در غرب استان واقع شده. مركز آن، شهر تاكستان است. اين شهر دارای 4 بخش است كه شامل 3 شهر، 9 دهستان و 133 آبادی است. فاصله قزوين تا تاكستان حدود 40 كيلومتر است که بوسيله جاده آسفالته و اتوبان تهران زنجان به قزوين متصل شده است.






استان قزوين از سمت شمال به استانهای مازندران و گيلان، ازغرب به استانهای زنجان و همدان، از جنوب به استان مركزی و از سمت شرق به استان تهران محدود است. قسمت شمالی و غربی استان كوهستانی و جنوب و جنوب شرقي آن را دشت قزوين تشكيل مي دهد. مساحت استان قزوين برابر با 15820 كيلومتر مربع بوده كه تقريباً 1 % از مساحت كل كشور را شامل مي شود. استان قزوين دارای زمستانهای سرد و تابستانهای خنك است. ميزان بارندگی در اين استان بين 200 تا 300 ميليمتر در سال در نوسان است.
كاوش ها و يافته های باستان شناسی در دشت قزوين، نشانگر مرحله يكجانشينی وكشاورزی در هزاره هفتم قبل از ميلاد و برخورداری ساكنان آن از صنايع اوليه و نظام اجتماعی است. منطقه كاسپين كه از روزگاران پيشين، سرزمينی آباد و پر جمعيت بود، در زمان ساسانی رونقی ديگر يافت و با بنای شهر شاپوری كه آنرا شاد شاپور نيز مي خواندند، چهره ای متفاوت پيدا كرد و به خاطر موقعيت ويژه اش، پذيرای نظاميان و جنگاوران سلحشور هم شد و از قلعه و برج و بارويی مستحكم برخوردار گشت.
زبانهای رايج در منطقه عبارتند ازفارسی، تاتی، مراغی، كردی، لری، تركی و رمانلوئی. زبان رايج شهر قزوين و نيز اكثر اهالی ساكن در بخشهای شرقي استان فارسی مي باشد كه درمحلات بافت قديم شهر با سه گويش راری، مغلواكی و گوی ميدانی در ميان مردم متداول بوده است. لازم به ذكر است به جز زبان مراغی كه در همه روستاهای مراغی نشين به يك شكل گويش مي شود، زبانهای ديگر به فراخور اقليم و همچنين تحت تأثير زبانهای همسايه در گويشهای متفاوت در ميان مردم جاری مي باشد. زبان شناسان زبان تاتی را از خانوادهای زبان مادی باستان به حساب مي آورند. زبان رمانلوئی زبانی است كه در چند روستای قزوين متداول است كه ساكنان آن را كولی ها تشكيل مي دهند و به اعتقاد آنها اهالی اين روستاها از ناحيه رومانی به اين مكان نقل مكان كرده اند. مثلاً زبان تاتی كه در قسمت غربی الموت رايج است، پر است از اصطلاحات زبان طبری، به خاطر اينكه آن مناطق، هم مرز با استان مازندران مي باشد. اين زبان در قسمت مشرق الموت دارای اصطلاحات گيلكي مي شود، چون در شمال آن استان گيلان واقع شده است.
قبل از ورود اسلام به اين منطقه دين آنان زرتشتی بوده است تا جايی كه گفته ميشود بنای اوليه مساجد نخستين شهر قزوین بر روي آتشكده ساخته شده است. بعد از اسلام تا زمان ورود صفويه به قزوين مذهب سنی در شهر، مذهب غالب بوده ولي با آغاز حكومت صفوی مذهب شيعه در قزوين به سرعت روبه گسترش نهاد و امروزه مذهب مردم قزوين شيعه دوازده امامی می باشد. در حال حاضر چند خانواده آشوری، ارمنی و زردشتی نيز در قزوين ساكن مي باشند كه در گذشته تعداد آنها بيشتر بوده تا جایی كه آنها در قزوين داراي سه كليسا بودند.

موزه چهلستون

اين بنا كه از آثار به جای مانده از مجموعه سعادت آباد است (شامل از 23 باغ و كاخ)، در اواسط قرن دهم هجری به دستور شاه طهماسب صفوی ساخته شده است. بر روی بدنه داخلی و خارجی اين بنا سه لايه نقاشی در دوره های مختلف باقی مانده است. لايه اول آن در زمان ساخت بنا توسط خبره ترين هنرمندان صفوی كشيده شده است، لايه دوم در اواخر دوره صفوی توسط هنرمندان قزوينی و از معدود آثار به جای مانده از مينياتور سبك قزوين و بالاخره لايه سوم در دوره قاجاريه نقاشی شده است. زمانی كه پايتخت ازقزوين به اصفهان انتقال پيدا كرد (1007 هـ.ق) باقی كاخ ها به مرور از ميان رفت و اين بنا به عنوان بنای حكومتی كاربرد پيداكرد تا اينكه در سال 1336 هجری شمسی به موزه تبديل گرديد. اشياء موزه به چند گروه تقسيم مي شوند تعدادی از آنان مربوط به هزاره های سوم و اول پيش از ميلاد مي باشد كه بيشتر ظروف سفالی و اشياء مفرقی را تشكيل می دهند، همچنين اشیایی كه مربوط به دوران اسلامی از قرون اوليه تا عهد معاصر مي باشد.

موزه سنگ

در اين موزه حدود 4511 قطعه سنگ و تعداد 800 قطعه فسيل به جای مانده از زمانهای مختلف زمين شناس، همچنين 300 قطعه از صدفهای جانداران مختلف، در مسـاحتی به طول 200 متر مـربع گنجانده شده است اين مجموعه دستــاوردی است از تلاشهـــای چنـــدين ســاله آقای دكتر رسا كه به همت شهـرداری قزوين در فرهنگسرای شهيد رجائی واقع شده است. نشاني: بلوارجمهوری اسلامی روبروی گلزار شهداء

موزه شهداء

اين موزه با هدف ترويج فرهنگ ايثار و شهادت و آشنــايي نسل جوان با شهداء به همت بنياد شهيد در سال 1376 در مساحتی بالغ بر400 متر و در دو طبقه تأسيس شده است و شامل وسايل وآثار به جاي مانده از شهـدای انقلاب اســلامی و دفاع مقــدس مي باشد. نشاني: قزوين، امامزاده حسين (ع) جنب گلزار شهداء

معرفی جاذبه های تاریخی-فرهنگی :


مسجد جامع

مسجد جامع كبیر در محله دباغان قرار گرفته و با مناره های باشكوه، ایوانهای رفیع و گچ بریهای نفیس از آثار ممتاز دوره اسلامی به شمار می رود. قدیمترین بخش مسجد پس از آثار چهار طاقی ساسانی كه در زیر مقصوره قرار گرفته، طاق هارونی است 192 ه ساخته شده است. مهمترین و زیباترین بخش مسجد، مقصوره و گنبد سلجوقی است.

مسجد النبی

مسجد النبی جز وسیع ترین مساجد ایران بوده و قریب به 14000 متر مساحت دارد. ساختمان این بنا را به دوره صفویه نسبت می دهند كه پس از تخریب، در زمان قاجاریه به فرمان فتحعلی شاه تجدید بنا گردید .

مسجد سنجیده

مسجد سنجیده در محله راه ری، واقع شده و از آثار دوره سلجوقی به شمار می رود. این مسجد در حال حاضر تنها دارای فضای گنبد خانه بوده كه طرح آن مربع و ابعاد آن 20 / 9 متر می باشد. مسجد سنجیده دارای گنبدی به سبك سلجوقی، مناره كوتاه و تزئینات مقرنس در زیر گنبد می باشد.

مسجد حیدریه

مسجد حیدریه با تزئینات زیبای خود یكی از عالی ترین بناهای معماری ایران به شمار می رود. مقصوره ی مسجد حیدریه تنها باز مانده شكوه این مسجد چهار ایوانی بوده كه بعد ها تخریب گردیده و قسمتهای دیگری بدان الحاق شده است.

حسینیه امینی ها

حسینیه امینی ها نمونه كاملترین و زیباترین خانه های سبك قزوین می باشد. آنچه كه امروزه از این خانه به جای مانده دارای چهار حیاط و فضاهای مختلف در دو طبقه همكف و زیر زمین می باشد.

كلیسای رفیع

كلسیای رفیع در حیاط مدرسه ای به همین نام واقع شده است. این كلیسا در دوره پهلوی اول در این محوطه كه از دیرباز مجموعه آموزشی و عبادتی ارمنیان قزوین بوده ساخته شده است. كلیسا بنایی آجری، با طرحی مبتنی بر محورهای چلیپایی بوده كه فضای اصلی آن مستطیل شكل بوده و در داخل آن چهل ستون قرار گرفته اند.

كلیسای كانتور (برج ناقوس)

كلیسای كانتور معروف به برج ناقوس مجموعه ای بوده كه در زمان اشغال ایران در جنگ جهانی دوم بدست روسها ساخته شده است. این بنا، كلیسای كوچكی است كه همانند دیگر كلیساها دارای طرحی چلیپایی بوده و محراب آن، رو به شرق دارد.

امامزاده حسین

بنای آرامگاه امامزاده حسین بنا بر قول رافعی، مدفن فرزند 2 ساله امام رضا (ع) می باشد. بنای اصلی امامزاده متعلق به دوره صفویه است كه بعدها تغییراتی در آن داده شده و ایوان آیینه كاری بدان الحاق یافته و حجرات و رواقی به همرا ه سر دری زیبا به دور آن ساخته شده است.

امامزاده اسماعیل

بقعه امامزاده اسماعیل پسر امام جعفر صادق در كنار كوچه باریكی منشعب از خیابان انصاری و غرب خیابان سپه قرار گرفته است.

امامزاده كمال

بنای امامزاده كمال فرزند امام موسی كاظم (ع) در حاشیه شهر ضیاء آباد واقع شده است. در اطراف امامزاده گورستان شهر قرار گرفته است.

مقبره حمدالله مستوفی

بنای مقبره حمدالله مستوفی مورخ شهیر عصر ایلخانی به صورت برجی آجری متعلق به قرن هشتم هجری است. شكل برج مربع بوده كه توسط چهار فیل پوش، هشت ضلعی شده و در نهایت با گنبد مخروطی پوشش شده است. داخل بنا كتیبه ای قرار دارد كه سوره مباركه هل اتی به خط نسخ گچ بری شده است.



بقعه پیر تاكستان

بنای بقعه تشكیل شده از ساختمانی به شكل مربع مستطیل كه پوشش آن گنبدی است و بوسیله چهار سه كنج بر روی پلان مربع مستطیل سوار شده است. بنای پیر تاكستان در نهایت سادگی دارای شیوه معماری استواری است كه از استحكام و زیبایی آجر كاریهای دوره سلجوقی بهره مند است.



مقبره رئیس المجاهدین

بنای مزبور دارای طرحی مستطیل شكل، با طول 15 متر و عرض 12 متر است. این بنا دارای دو طبقه اصلی، شامل سرداب و طبقه دوم می باشد كه 10 / 1 متر از كف محوطه اطراف ارتفاع دارد.



بقعه آمنه خاتون

بنای آرامگاه آمنه خاتون دختر امام جعفر صادق متعلق به دوره صفویه می باشد. طرح داخلی بقعه هشت ضلعی و طرح بیرونی آن گرد می باشد. بقعه دارای محرابی با مقرنس بوده و بر پنجره های زیر گنبد آن چهار شباك گچی پر كار و نفیس قرار داشته كه تنها یكی از آنها باقی مانده و هم اكنون به موزه قزوین منتقل گشته است.



مقبره شهید ثالث

حاج ملا تقی برغانی از علمای برجسته عصر خویش بوده كه توسط عوامل فرقه بابیه به شهادت رسید و به شهید ثالث معروف شد. او پس از شهادت در محراب مسجد، در مقبره خاندان بهشتی دفن شد و به همین علت مقبره نیز به مقبره شهید ثالث معروف گشت.

مقبره سلطان ویس

بنای مشهور سلطان ویس یا سلطان قیس در ارتفاعات شمالی شهر قزوین واقع گردیده است. بنای سلطان ویس از دو قسمت تشكیل شده است.

قلعه الموت

قلعه الموت در شمال غربی استان قزوین ودر نزدیكی روستای گازرخان واقع شده است. این قلعه شهرت خود را به واسطه حسن صباح مروج مذهب اسماعیلیه در دوره سلجوقی بدست آورده است.حسن صباح چهره مرموز و نابغه سیاسی تاریخ، پس از رانده شدن از دربار ملك شاه سلجوقی نزد فاطمیان مصر به فراگیری اصول مذهب اسماعیلیه پرداخته و در مدت كوتاهی داعی كبیر شد. او پس از بازگشت، ایران را به جهت پیداكردن مقری برای فعالیت خود زیر پا نهاد، انتخاب او الموت بود.

قلعه لمبسر

قلعه لمبسر در بخش رودبار شهرستان از توابع قزوین، در شمال شرقی روستای رازمیان واقع گردیده و جزء مهمترین قلاع اسماعیلیه در عصر سلجوقی است قلعه لمبسر بر بالای كوه وسیع و مسطحی كه به واسطه رودهای اطراف در دامنه های غربی، شرقی و جنوبی از رشته كوههای اطراف جداست، قرار گرفته و به همین دلیل به قولی حتی از دژ الموت نیز مستحكمتر بوده است زیرا از سه جهت پرتگاههای مخوفی داشته و غیر قابل نفوذ بوده.

قلعه شمیران

این قلعه مركز حكومت آل جستان و به نوشته حمدالله مستوفی جزء قلاع متصرفی اسماعیلیه بوده است قلعه شمیران بر بالای كوه سنگی قرار گرفته كه جز از سمت شمال از جهات دیگر دسترسی بدان مشكل و تا حدی غیر ممكن بوده است. قزل اوزن از سمت جنوب این كوه عبور می كند و آنسوی رود ارتفاعات بلند سنگی دیواره مانند قرار گرفته است. به همین سبب اعظم استحكامات قلعه در سمت شمال آن ساخته شده است.

قز قلعه یا قلعه دختر

قز قلعه یا قلعه دختر از جمله قلعه های مهم و بزرگ منطقه قزوین بوده و در ده كیلو متری شمال اتوبان قزوین-زنجان، حوالی ضیاءآباد قرار گرفته است. این قلعه بر روی كوه سنگی منفردی قرار دارد كه بر تمام نواحی اطراف مسلط است.

میمون قلعه

میمون قلعه بنایی است مربع شكل به ابعاد تقریبی 70 متر كه از خشت های 30 سانتی متری ساخته شده است. این بنا دو طبقه بوده كه بخش فوقانی از یك سالن چلیپایی و اتاقهایی در اطراف آن تشكیل شده و طبقه زیرین شامل یك شبكه راههای ارتباطی می باشد.

قلعه چال (اندج)

در جنوب شرقی روستاهای اندج بر روی یك كوه منفرد بقایای قلعه ای وجود دارد كه سمت جنوب و غرب این كوه را دره های عمیقی احاطه كرده است و تنها راه دسترسی به آن از طرف شرق بوده و در كف دره شرقی، بین این كوه و چند كوه دیگر در شمال و شرق محوطه و سیعی است كه پوشیده از قبور اهالی است كه در اطراف آن سفالینه های لعاب دار قرون پنجم تا هفتم پراكنده است.

برج های دوگانه خرقان

خرقان در جنوب غربی قزوین واقع گردیده و سرزمینی كوهستانی است. در این منطقه دو آرامگاه از دوره سلجوقی بر جای مانده است. برج اول هشت ضلعی می باشد كه بر هر ضلع آن طرحهای متنوع آجری نقش گردیده است. این برج دارای گنبدی دوپوش بوده و دو پلكان مارپیچ بدان منتهی می گردند. ارتفاع این آرامگاه در حدود 15 متر و قطر بنا حدود 11متر می باشد.

برج باراجین

در ارتفاعات شمال شهر قزوین بر قله كوهی و بر روی سكوی هشت ضلعی كه حدود یك متر از كف زمین ارتفاع دارد بنا گردیده است.
دشت قزوین در میان دو راهی كه در شمال به دامنه های كوهها ی طالقان-الموت و در جنوب به كوههای دامنه آوج و خرقان می رسد قرار گرفته و از زمانهای دور محل تردد و مهاجرت گروههای انسانی بوده است. تپه های پیش از تاریخ واقع در جنوب دشت قزوین ( تپه زاغه، تپه قبرستان و قره تپه)، معرف قدیم ترین دوران استقرار پیش از تاریخ در این منطقه می باشند.

تپه زاغه

این تپه در 8 كیلومتری شمال شرق دهستان سگز آباد از توابع شهرستان بوئین زهرا قرار گرفته و در بررسی اولیه بقایای یكی از اولین اجتماعات كشاورزی به دست آمده و معرف یكی از مكانهای اولیه اسقرار در ایران می باشد. بر این اساس تاریخ تقریبی استقرار در زاغه اواخر هزاره ششم بوده كه قبل از هزاره ششم ق.م این محل به كلی متروك شده و اهالی زاغه به محل دیگر مهاجت كرده اند. به نظر می رسد تپه زاغه قدیم ترین بقایای باستانی را در بر داشته و پس از متروك شدن این تپه، استقرار در تپه قبرستان آغاز شده است.

تپه قبرستان

این تپه در فاصله 300 متری غرب تپه سگز آباد (قره تپه) قرار گرفته و ارتفاعی بسیار كم داشته و بیشتر بقایای باستانی آن در زیر لایه های شن و ماسه و سیلاب مدفون گردیده است. سفالهای بدست آمده از این تپه به صورت خشن، ظریف و منقوش بوده و نقوش هندی، حیوانی و انسانی بر سفالهای منقوش دیده می شود، اثر معماری بدست آمده نیز شامل بخشهایی از دیوار خانه ها، كوچه، و نمونه كوره فلز كاری می باشد و بر اساس شواهد باستان شناسی چنین به نظر می رسد كه این تپه به تناوب یا مورد سكونت قرار گرفته و یا به عنوان قبرستان در طول هزاره پنجم تا اول استفاده شده است.

قره تپه

شهرستان بوئین زهرا در 55 كیلومتری جنوب غربی قزوین واقع شده است و دهستان سگزآباد به فاصله 11 كیلومتری شمال غرب شهرستان قرار گرفته و تپه باستانی قره تپه در 5 كیلومتری جنوب دهستان سگز آباد واقع شده است. طول تقریبی این تپه كه به صورت شمالی جنوبی است، از شمال به جنوب 345 متر و از شرق به غرب 300 متر می باشد، اطراف این تپه را زمینهای كشاورزی احاطه كرده است تپه زاغه در شمال شرق این تپه و تپه قبرستان در جنوب غرب آن قرار گرفته است.

آب انبار سردار بزرگ

این آب انبار به عنوان بزرگترین آب انبار تك گنبدی ایران محسوب می گردد. بانیان این بنا؛ محمد حسن خان و محمد حسین خان سردار از امرای فتحعلیشاه قاجار می باشند. این آب انبار دارای سر دری رفیع با قوس جناغی می باشد. راه شیر آب انبار 50 پله سنگی دارد و برای دسترسی یافتن به آب 5 / 12 متر پایین باید رفت. مخزن آب این آب انبار دارای طرحی مربع شكل به ابعاد تقریبی 17 متر است. مصالح بكار رفته در جرزها، شفته آهگ با روكش ساروج و قطر آنها در حدود سه متر می باشد. گنبد عظیم آب انبار آجری است و در بالاترین قسمت آن بادگیری قرار گرفته و ارتفاع بلندترین نقطه آن تا كف آب انبار حدود 5 / 28 متر است. حجم مخزن این آب انبار 300 متر مكعب است.

آب انبار حاج كاظم

این آب انبار در سال 1256 بنا شده و زیباترین آب انبار شهر محسوب می شود. این آب انبار دارای سر دری زیبا و مزین به كاشی است و علاوه بر تزئینات كاشی كاری دارای طاق رسمی بندی و كتیبه سنگی می باشد. را ه شیر آب انبار دارای 33 پله بوده و سقف آن طاق با قوس جناغی می باشد. مخزن آب انبار مستطیلی شكل بوده و با شفته آهك و آجر ساخته شده است. قطر جرزهای آب انبار در حدود 3 متر و با طاق و تویزه پوشش شده است. از ویژگیهای دیگر این آب انبار وجود دو عدد باد گیر به ارتفاع 8 متر می باشد كه دارای تزئین كاشی می باشد.

آب انبار آقا

آب انبار آقا از آثار دوره قاجاریه و در نزدیكی مسجدی به همین نام واقع گردیده است. این آب انبار دارای سر دری مزین به كاشی معقلی و كاربندی است. راه شیر آب انبار در حال حاضر دارای 30 عدد پله سنگی است و اختلاف سطح بین پائین ترین قسمت آن از سطح كوچه 60 / 9 متر است. مخزن آب انبار طرحی مستطیل دارد و جرزهای آن با قطر تقریبی 20 / 2 متر از شفته آهك با روكش ساروج ساخته شده است. طاق مخزن آجری است و گنجایش مخزن آب انبار حدود 800 متر مكعب می باشد.

آب انبار سر داركوچك

این آب انبار مقابل مسجد و مدرسه سردار قرار گرفته و از بناهای ساخته شده توسط برادران سردار امرای فتحعلیشاه قاجار در سال 1229 می باشد. آب انبار سردار دارای سر دری مزین به كاشیكاری است و داخل ورودی آن رسمی بندی شده و كتیبه ای از سنگ مرمر به خط نستعلیق دارد. را ه شیر آب انبار 36 پله دارد طرح پلان مخزن آب انبار به صورت مربعی به ابعاد تقریبی 20 متر می باشد. در مركز این مربع ستون عظیمی قرار گرفته است كه اندازه جرز آن 4 متر می باشد. این ستون چهار تویزه را تحمل می نماید . پوشش آب انبار را چهار گنبد خفته تشكیل می دهد كه در مركز هر یك بخاركش كوچكی قرار گرفته است. گنجایش آب انبار حد اكثر 3800 متر مكعب و از این نظر بزرگترین آب انبار شهر می باشد.

آب انبار زنانه بازار

آب انبار زنانه بازار در ضلع غربی مسجدالنبی واقع شده و بزرگترین آب انبار بازار قزوین می باشد. بانی آن مرحوم حاج ملا عبدالوهاب از علمای بنام شهر و معاصر فتحعلیشاه است. سر در این آب انبار از بین رفته و از روی شواهد، بازسازی شده و بسیار كوچك و ساده است. راه شیر آب انبار دارای 43 عدد پله گنجایش 2350 متر مكعب آب را دارد. جرزهای آب انبار به قطر 60 / 1 متر از شفته آهك با روكش ساروج ساخته شده است این آب انبار دارای پنج باد گیر بوده كه همگی در پشت دیوارهای بازار و مسجد پنهان گشته اند.

آب انبار حكیم

آب انبار حكیم در انتهای بازارچه سپه واقع شده و بانی آن حاج میرزا آقای حكیم است. این آب انبار دارای سر دری زیبا با رسمی بندی است و كتیبه آن تاریخ 1244 را بر خود دارد. را ه شیره آب انبار 35 پله سنگی دارد. مخزن آب انبار از شفته آهك با روكش ساروج ساخته شده وگنجایش مخزن آب انبار در حدود 900 متر مكعب است. در مقابل سر در این آب انبار سقاخانه ای احداث گردیده كه هم زمان با آب انبار شكل گرفته است.

آب انبار مسجد جامع (خیابان)

آب انبار مسجد جامع در جلو خان مسجد جامع واقع شده و بنا بر كتیبه ورودی آن در زمان سلطنت شاه سلیمان صفوی ساخته شده است. سر در آب انبار دارای طرحی ساده و فاقد هرگونه تزئین است. راه شیر آب انبار دارای 37 پله سنگی و مخزن آب انبار گنجایش 1800 متر مكعب آب را دارد و جنس دیواره های آن از شفته آهك به قطر 40 / 2 متر است.

كاوانسرای گلشن

كاروانسرای گلشن در خیابان مولوی واقع شده و زمانی نقطه انتهای یكی از راسته های اصلی منتهی به بازار بوده است. از سر در آن كه بگذریم هشتی تقسیم با گنبدی به دهانه تقریبی 5 / 4 متر با رسمی بندی 12 و دو گوشواره كناری كه مزین به كاربندی حاشا قلی 16 می باشد، شكل گرفته كه این فضا تعدادی از حجره ها را به دور خود جمع كرده است و خیشانی كه بالای گنبد نورگیری این فضا را تأمین می نماید . بعد از هشتی، حیاط مجموعه قرار دارد كه فضاهای معماری به شیوه حیاط مركزی دور آن چیده شده و بنا در دو طبقه زیر زمین و هم كف طرح ریزی شده است.

كاروانسرای خرزان

این كاروانسرا در روستای خرزان بر سر جاده قدیم رشت واقع شده و دارای پلانی مربع شكل است. ورودی بنا در ضلع شمالی كاوانسرا قرار دارد. نمای خارجی شامل چهار ضلعی ای است كه در گوشه ها دارای برجهای مدور است. حیاط كاروانسرا مربع شكل بوده و در اضلاع چهارگانه آن ایوانچه و یك ایوان به چشم می خورد كه طرح 4 ایوانی كاوانسرا را ارائه می دهد. 4 طاق نمای واقع در كنج اضلاع، شرقی و غربی راه ورود به فضای شتر خان را كه به صورت راهرویی سرتاسری و سكو دار ساخته شده شكل می دهد. این فضا مكان بار انداز و اطراق افراد در كنار چهارپایان خود بوده است.

كاوانسرای آوج

كاوانسرای آوج در شهر آوج واقع و دارای طرح دو ایوانی است. شالوده كاروانسرا توسط سنگهای لاشه و قلوه، بنا گردیده و بر روی آن تا بالا آجر چینی شده است. نمای داخلی كاروانسرا عبارت است از 2 ایوان و 24 ایوانچه كه در پشت اكثر آنها حجرات واقع شده و 4 عدد به شترخان كاروانسرا راه می برند. شترخان به صورت راهرو طویل با پوشش طاق و تویزه بوده كه در زیر هر طاق نما سكویی جهت بار انداز واقع شده است. ورودی كاروانسرا در قسمت جنوب قرار دارد، و در دو طرف دارای سكو می باشد و در طول دالان یا هشتی سرپوشیده آن نیز هر طرف سه غرفه قرار دارد.

كاروانسرای هجیب

این كاوانسرا در ضلع شمال غرب روستای هجیب واقع شده و ورودی آن در ضلع جنوبی قرار گرفته است طرح كلی این كاروانسرا به صورت مربع بوده كه در تقاطع چهار ضلع خارجی، برجهای مدوری به صورت نیم سكون تعبیه گردیده است. داخل طاق نماهای ورودی كه با قوس جناغی پوشش شده رسمی بندی با آجركاری رنگی (اخرایی)، اجرا گردیده كه رسمی با تركیب نهم گنبد و یا باریك به شكل رایج بناهای دوره اسلامی، در ایوان ورودی دیده می شود. هشتی ورودی عمارت از فضایی وسیع است كه با سقف گنبدی شكل مدوری پوشش شده است. پس از هشتی به حیاط مربع شكل می رسیم كه حجرات با فاصله 50 سانتیمتر از كف با پایه سنگی دور تا دور حیاط قرار گرفته و 4 ایوان نیز در میانه اضلاع چهارگانه بین حجرات دیده می شود. شهر قزوین تاچند دهه پیش دارای هفت دروازه در ورودیهای مختلف شهر بود كه متاسفانه امروزه تنها دو عدد از آنها باقی مانده است.

دروازه تهران قدیم

این دروازه در ابتدای خیابان تهران قدیم (منتظری) واقع شده و از آثار دوره قاجاریه می باشد. بنای دروازه آجری است و دارای یك سر در اصلی و دو راه ارتباطی در طرفین می باشد. سر در وسط دارای عرض و ارتفاع بیشتر و قوس تیزه دار است، در صورتی كه درهای طرفین دارای طاق آهنگ نیم دایره می باشند. دروازه تهران هشت گلدسته دارد. در قدیم دارای تزئینات كا شی كاری بوده و ورودی اصلی آن دارای رسمی بندی و كاسه بندی می باشد.

دروازه درب كوشك

دروازه درب كوشك (جوسق قدیم)، در انتهای خیابان نادری واقع شده است. این دروازه بر خلاف دروازه تهران قدیم تنها دارای یك نما به سوی خارج شهرمی باشد. این دروازه دارای ورودی با قوس نیمدایره و كلیل بوده و در طرفین در ورودی گلدسته ها و طاق نماهایی قرار گرفته اند. دروازه درب كوشك در نمای خارجی خود دارای كاشی كاری رسمی بندی می باشد.

مجموعه بازار

مجموعه بازار قزوين يكي از با ارزشترين آثار به جای مانده معماری شهر قزوين مي باشد. تاريخ ساخت اين مجموعه به دوره صفويه باز مي گردد اما قسمت اعظم بناهای كنونی متعلق به دوره قاجار مي باشند. اين مجموعه با ويژگی های خاص خود كه آنرا از بازار ديگر شهرها متمايز مي سازد، در گذشته شامل مراكز تجاری همانند سراها، مراكز فرهنگی-مذهبی مانند مدارس و مساجد و فضاهای خدماتی مانند گرمابه و آب انبار بوده است كه بخشی از اين فضاها امروزه از بين رفته اند. شكل بازار قزوين كه طرحی شطرنجی دارد آن را به يك پلان طراحي شده بسيار شبيه مي سازد. از مهمترين فضاهای بازار قزوين مي توان به مسجدالنبي (مسجد شاه)، سرای سعدالسلطنه، سرای وزير، سرای حاج رضا، سرای رضوی (سرای شاه)، تيمچه های روباز و سر پوشيده و راسته قيصريه اشاره نمود.

گرمابه قجر

گرمابه قجر با توجه به شواهد به دست آمده از لايه برداريها در دوره صفويه شكل گرفته است. ورودی گرمابه با چند پله به هشتی ساده و سپس با يك انحراف محور به سربينه مي رسد. سربينه وسيع گرمابه پلان هشت ضلعی داشته كه هر ضلع آن واجد شاه نشين و طاق نما مي باشد. حوض بسيار زيبايی نيز در وسط گرمابه قرار گرفته است. بر سر ارتباط سر بينه و گرم خانه يك فضای وسط قرار دارد. گرم خانه دارای يك فضای مركزی محدود و تعدادی فضای جانبی مي باشد كه حالتی خصوصی تر داشته و به خزينه آب گرم و آب سرد دسترسی دارد. گرمابه دارای كاشی كاری بوده و طاق های آن رسمی بندی شده اند.

گرمابه حاج محمد رحيم

گجرمابه حاج محمد رحيم معروف به صفا، به سال 1259 هجری توسط حاجی بن حاجی عبدالله تبريزی برای خاندان امينی بنا گرديد. اين گرمابه دارای دو بخش مجزا برای خانمها و آقايان مي باشد. ورودی بخش آقايان به خيابان مولوي دسترسي داشته كه در اثر احداث، سر در آن تخريب شده و ورودی اوليه تغيير مكان داده است. ورودی بخش خانمها به كوچه دسترسی دارد. هر دو قسمت دارای سربينه و گرمخانه مي باشند كه فضاهای ياد شده در قسمت مردان دارای وسعت و تفصيل بيشتری بوده و همچنين معماری آن پيچيده تر و زيباتر است. بخش آقايان همچنين دارای استخر آب سرد نيز مي باشد. تقريباً تمامی فضاها توسط انواع مختلف رسمی بندی و مزين گشته اند.

مسجد و مدرسه صالحيه

مسجد-مدرسه صالحيه در خيابان مولوی روبروی بازار واقع شده و بانی آن حاج ملا صالح برغانی از علمای نامی عصر خود و از مجاهدين مبارز قرن سيزدهم مي باشد.

مدرسه ابراهيميه

مدرسه ابراهيميه يا مدرسه جديد در محله آخوند، واقع گرديده و بانی آن حاج محمد ابراهيم از طايفه ميرزا است.

مدرسه شيخ الاسلام

بنای اوليه مسجد-مدرسه شيخ الاسلام مربوط به يكی از امرای تركمانيه به نام آقاسی است و حاج ميرزا مسعود شخ الاسلام در سال 1321 قمری آن را تجديد بنا كرد.

مسجد و مدرسه سردار

مدرسه و مسجد سردار توسط حسن خان و حسين خان سردار از امراي فتحعليشاه قاجار به سال 1231 هجري قمري ساخته شده است

مدرسه التفاتيه

مدرسه التفاتيه توسط خواجه التفات در دوره ايلخانی بنا گرديده است و دارای طرحی دو ايوانی مي باشد.

سر در عالي قاپو

سر در عالي قاپو در دوره سلطنت شاه طهماسب ساخته شده و در زمان سلطنت شاه عباس اول به صورت كنونی تغيير شكل يافته است. اين سر در ورودی اصلي به دولتخانه دوران صفويه بوده است.

عمارت كاخ چهلستون

عمارت كلاه فرنگي به همراه سر در عالی قاپو تنها بناهای باقی مانده از باغ صفوی مي باشند. اين بنا در دوره قاجاريه مرمت و بازسازی شده و چهلستون نام گرفت.

معرفی جاذبه های طبیعی :


چشمه آبگرم خرقان

به فاصله 95 كيلومتری قزوين به همدان در كنار جاده واقع شده است. در اين منطقه رودخانه ابهر رود عبور مي كند كه آبهای معدنی خرقان پس از مصرف به آن ريخته مي شوند. آبهای چشمه خرقان از دسته آبهای كلروه سديك و بيكربناته كلسيك گرم با PH اسيد و سيليس مي باشند. آب اين چشمه ها مشابه آبهای معدنی سالن موتيه-فرانسه و بوربون-فرانسه بوده كه در درمان دردهای عصبی، سياتيك و رماتيسم مؤثر مي باشد. در عفونت های مجاری تنفسی، تورم گلو و حلق و برنشيت مزمن به صورت استنشاق، بخار و دوش بينی مؤثر مي باشد. آشاميدن اين آبها در عفونت های دستگاه گوارش از قبيل سوء هاضمه ناشی از ضعف قواء توأم با يبوست، احتقان و تشمع كبدی نيز مفيد مي باشند.

چشمه يله گنبد _ قزوين

يله گنبد دهی است از دهستان قاقازان بخش ضيا آباد شهرستان قزوين كه در شمال غربی قزوين واقع شده است. در شمال ده مذكور به فاصله 15 كيلومتری آن با راهی سخت و كوهستانی چشمه ای است به نام آبگرم يله گنبد. اين چشمه در كف دره ای كه از آن رودخانه كوچكی عبور مي كند و به شاهرود مي ريزد از زمين خارج مي شود. آب چشمه معدنی يله گنبد از دسته آبهای معدنی بيكربناته كلسيك آهن و گازدار خيلي گرم مي باشد. استحكام در اين آب به سبب وجود گاز كربنيك و گرمای آن تسكين دهنده و ضد درد مي باشد. مي توان از اين آب در درمان بيماريهای عصبی-مفصلي، رماتيسم و عصبی استفاده نمود. آشاميدن آن نيز در كار دستگاه گوارش، كبد و مجاری صفرا و بيماريهای معده و روده ای و نيز بيماريهای تغذيه ای موثر مي باشد.

غار قلعه كرد

در 140 كيلومتری جنوب غربی شهر قزوين واقع شده و مسير دسترسی به آن از طريق جاده روستايی آبگرم بخش آوج به سمت مغرب به روستای حصار وليعصر و بعد از عبور از برجهای دو گانه خرقان به سمت شمال به روستای علی آباد و در نهايت به روستای قلعه كرد منتهی مي شود. دهانه غار قلعه به سمت جنوب شرقي بوده، ارتفاع آن حدود 8 متر و عرض آن حدود 9 متر به صورت نيم دايره است. اين غار دارای يك راهرو بوده كه به دهانه چاهی كه عمود بر دهليز اصلی است منتهی مي شود و پس از عبور از مدخل چاه به فضايی منتهی می شود كه دارای ستونهای قطور استالاكيتت و استالاكميت در رنگهاي مختلف است. تالار اصلي غار به دهليزها و شاخه های فرعی منتهی گرديده كه خود شاهكاری از طبيعت است و آويزه های آهكی بعضی از قسمتها از سقف تا كف غار كشيده شده است. در كف غار نيز حوزه های كوچك آبی تشكيل شده و سنگهای سفيد آهكی به سبك زيبايی هر بيننده ای را متحير مي سازد.

غار ولی گشنه رود

بخش قاقازان شرقی، 60 كيلومتري قزوين، در مسير جاده روستای آلولك-گشنه رود واقع شده است. دهانه آن رود به شمال بوده و طول آن حدود 2 و عرض آن نيم متر است. اين غار در منطقه نسبتاً نيمه معتدل و سرد كوهستاني كه دارای درختان ارس هستند واقع شده و به نظر مي رسد محل امكان و استقرار انسانی بوده باشد.

غار يخی انگول

بخش رودبار شهرستان، روستای دينك واقع در 40 كيلومتری شمال غرب قزوين. اين غار از نوع غارهای يخی بوده و دهانه آن به سمت جنوب غرب است. غار عباس آباد، بخش آوج، آبگرم غار چهل دختر، بخش مركزی

درياچه اوان

بزرگترين و زيباترين درياچه در منطقه قزوين، درياچه اوان نام دارد كه به فاصله 75 كيلومتری قزوين در جاده قزوين-معلم كلايه و در پايين دست روستای اوان، وربن، زواردشت و زرآباد قرار گرفته است. اين درياچه با مساحتی كمتر از شش هكتار دارای آب شيرين بوده و طول آن در طولانی ترين قسمت 275 متر و عرض آن 325 متر است، عمق درياچه نيز از يك تا 20 متر در نوسان میباشد. در تابستان درياچه محل ماهيگيری، آب تنی و قايق سواری بوده در پاييز مأمن پرندگان مهاجر نظير قو، غاز، مرغابی و در زمستان با توجه به برودت هوا و يخ زدن سطح درياچه قابل اسكيرانی است. طريق چشمه های كف درياچه و نزولات آسمانی تامين می شود.


الموت

منطقه الموت جزو ناحيه كوهستانی واقع در شمال قزوين بوده و ارتفاعات آن جز رشته كوههای البرز است اين منطقه از شمال به دهستانهای دو هزار و سه هزار تنكابن، از شرق به طالقان، از غرب به رودبار و از جنوب به طالقان و پشكلدره محدود می شود. رشته كوههای البرز در منطقه الموت دارای قلل معروف و بزرگی است و سه محور عمده كوهنوردی در اين مسير به ترتيب ذيل وجود دارد:
  • محور گرما رود پيچ بن-سيالان، با ارتفاع 4250 متر، دهستان سه هزار تنكابن
  • محور اوان-خشچال با ارتفاع 4150 متر، دهستان دو هزار تنكابن
  • محور هير، ويار، گون كول،کلاچای

دره اندج

يكی از مهمترين مناطق در رودبار الموت دره اندج است كه با توجه به قابليتهای زيست محيطی، وجود غارهای طبيعی و نوع بافت كوههای آن هميشه برای استقرار انسان ها مناسب بوده است. در طول دره اندج و مسير رودخانه تعدادی غارهای طبيعی ديده مي شود كه از نظر موقعيت جغرافيايی و شرايط زيست محيطی به نظر مي رسد محل سكونت آدميان در زمانی بوده كه بشر هنوز فاقد فرهنگ ساختن سر پناه بوده.

دره نينه رود

اين دره در نزديكی روستاهای هير و ويار واقع شده و با رود پر آبی كه در آن جاری است يكي از مناطق ييلاقي و زيبای رودبار شهرستان، محسوب مي شود كه پر از فندق زارهای سرسبز بوده و قسمتهای شمالی و مرتفع آن دارای مراتع خوش آب و هوا است. يكی از قديمی ترين مسيرهای آمد و شد بين گيلان و قزوين از اين دره مي گذشته است كه بخشهايی از راه سنگ فرش آن سالم به جا مانده است.

منطقه ييلاقی پيچ بن

اين منطقه نسبتاً مرتفع با ارتفاع حدود 2500 متر در شمال شرقی الموت و بر سر راه معروف "سه هزار" قرار دارد و يكی از زيبا ترين مسيرهای راهپيمايی قزوين به شمال ايران است. چمنزارهای زيبای ييلاق خوش آب وهوا به گردنه مشهور "سلج انبار" با ارتفاع تقريبی 3000 مي پيوندند كه بخشی از رشته كوه البرز غربی است و مرز طبيعی استانهای قزوين و مازندران محسوب مي گردد.

دامنه های جنوبی سيالان

دامنه های جنوبی سيالان در شمال شرقی الموت واقع و از ييلاقهای زيبا و سرسبز استان قزوين است. از "هنيز" كه مرتفع ترين و شمالی ترين آبادی اين منطقه محسوب مي شود هر چه به سمت شمال پيش مي رويم هوا خنك تر شده و پوشش گياهی نيز تغيير مي كند.

قله خشچال

اين قله را مي توان از مسير راه قزوين-الموت و زواردشت نظاره گر بود. زواردشت در قسمت شمالی درياچه اوان قرار دارد. براي دستيابی به قله مرتفع خشچال، از كنار درياچه دو مسير صعود وجود دارد، مسير اول از طريق يالی است كه از بالای درياچه به طور مستقيم تا قله پيش مي رود. مسير دوم از درون دره زواردشت تا زير قله ادامه مي يابد اين مسير به محلي به نام "چشمه گلپري" مي رسد كه علاوه بر چشمه دارای پوشش انبوهی از بوته زارهای گلپر است.

منطقه شكار و تير اندازي ممنوع الموت

اين منطقه از نظر تنوع حيات وحش جانوری و زنجيره غذايی طبيعت از غنايی منحصر به فرد در استان و نيز در كشور برخوردار است. با توجه به اقليم كوهستانی الموت و ويژگيهاي منحصر به فرد منطقه انواع پرندگان شامل: عقاب، هما، كبك، كبك دری، كبوترسانان و لاشخور، تيهو، گنجشك سانان شامل؛ سهره و بلبل ها و انواع پستانداران، گياه خوار و گوشت خوار شامل: كل و بز كوهی، گراز، پلنگ، خرس قهوه ای، خرگوش، خارپشت، جوجه تيغی، روباه، شغال و جوندگان منحصر به فرد و گونه های ممتاز بزرگ و كوچك را در خود جای داده است. روستای آتان,ایوان سنگی نیاق,تارم,ییلاق فردوس,ییلاق شامه دشت سیردان

قنات اهرستان ( نهر شاه جوی)

در سی كیلومتری جنوب غربی شهر یزد، در دره ای به عرض تقریبی یك و نیم كیلومتر، شش رشته قنات به نام های «وقف آباد»، «رییس الدینی»، «میرزایی»، «روشن آباد»، «نهرخیلی» و «خواجه غیاث» حفر شده كه عمق مادر چاه آن ها بین 28 تا 68 متر متفاوت است. آب این قنات‌ها به شهرستان یزد و آبادی‌های«اهرستان»، «خیرآباد» و «عیش‌آباد» می‌رسد. آب این قنات‌ها، در نزدیكی روستای «اسلامیه» به هم پیوسته و در یك كانال مشترك زیرزمینی به نام «شاه‌جوی» به سمت شهرستان«تفت» هدایت شده و پس از عبور از تفت به سمت شهرستان یزد جریان می‌یابد و در باغ «خان» وارد یك مقسم می شود. در گذشته این قنات در مسیر خود هفده آسیاب آبی را می‌چرخاند. قنات «وقف‌آباد» حدود هفتصد سال پیش توسط «سیدركن الدین» یكی از علمای مشهور زمان، حفر شد. این شش قنات همچنان فعالند.

قنات دولت‌آباد

این قنات مانند باغ «دولت‌آباد»، از یادگارهای «محمدتقی‌خان یزدی» است و در قرن یازدهم هـ .ق حفر شد. قنات دولت‌آباد مشتمل بر نُه رشته و به طول هفتاد كیلومتر بود. در حال حاضر، چهار رشتة آن خشكیده و پنج رشتة آن، به نام‌های «باقرخان»، «تقی‌آباد»، «بغدادآباد»، «مهدی‌آباد» و «دولت‌آباد» دایر است. سرچشمة این قنات‌ها در جوار چشمة «غربالبیز» شهرستان مهریز است. شاخه باقرخان از چهل و پنج كیلومتری جنوب یزد در محله «مذوار» مهریز شروع می‌شود و عمق مادر چاه آن سی متر است و در سنگ‌های جوش متراكم حفر شده‌است.

قنات غیاث آباد پشتكوه

مظهر این قنات در یك طرف كوه، و مزارع و باغات در سمت دیگر كوه قرار دارند و یك تونل زیرزمینی به طول سیصد و پنجاه تا چهارصد متر آب را به این سوی كوه می‌رساند. عمر قنات طبق سنگ نوشتة دهانة آن هزار سال و همچنان فعال است. از ویژگی‌های دیگر این قنات نداشتن هیچ گونه میله چاه در طول تونل است. بدین ترتیب انتقال سنگ‌ها و صخره‌ها در طول تونل چهار صد متری، آن هم در هزار سال پیش، كار دشواری بوده و حفر آن، باید در زمانی طولانی صورت گرفته باشد. این قنات تا پنج سال پیش یك آسیاب آبی را می‌چرخاند.

قنات زارچ

سرچشمه این قنات در كوه‌های مهریز است. این قنات پس از گذشتن از شهرستان یزد و مشروب كردن آن، وارد شهر زارچ می شود. این قنات یكی از قدیمی‌ترین قنات‌های استان یزد است.

چشمه غربال بیز

ز چشمه‌های باستانی منطقه است و آثار تاریخی متعدد مانند سفال، مفرغ، مجسمه و … در اطراف آن به دست آمده‌است. این چشمه از دامن كوه “مذوار” می‌جوشد و در كتاب‌های تاریخی یزد از آن یاد شده‌است. این چشمه زیبا و تماشایی به ویژه در فصل بهار مشتاقان بسیاری را به دیدار خود می كشاند و یكی از تفریحگاه‌های مردم یزد است.

چشمه تامهر

در فاصله 6 كيلومتري شهر تفت و در كنار راه آسفالته يزد- شيراز واقع شده كه ارزش و اهميت گردشگري خاصي براي گردشگران داخلي دارد. اين چشمه غالباً از اوايل بهار تا اواخر تابستان داراي آب نسبتاً خوبي مي باشد و با شروع فصل پاييز آب دهي آن كم مي شود. در بعضي از سال ها خشك مي شود نام اين چشمه را به همين دليل تامهر ناميده اند.

چشمه پيروزه (فيروز)

در حاشيه كوههاي بافق با دره هاي سرسبز و ييلاق سومين چشمه طبيعي استان يزد مي باشد كه از نظر گردشگري و جذب توريست نقش عمده اي دارد.

چشمه هاي جوشان توران پشت

بي شك يكي از زيباترين چشمه هاي جوشان در سطح كشور در اين منطقه وجود دارد. اين چشمه به صورت آبگرم در زمين در حال جوشيدن مي باشد و چون خيلي آرام اين جوشيدن همراه با املاح گچي و آهكي صورت مي گيرد به مرور زمان در محل جوشش آب تپه اي از املاح به صورت ورقه ورقه (به شكل پياز) و لايه اي به وجود مي آيد و زماني كه ضخامت اين لايه هاي رسوبي زياد باشد چشمه ديگر قادر به جوشيدن نيست و در نزديكي محل قبلي و از کف دوباره آب شروع به جوشيدن مي كند. اين منطقه با چشمه هاي جوشان مي تواند سالانه پذيراي تعداد بسيار زيادي از طالبان دانشجويان زمين شناسي و دوست داران چشمه هاي آب گرم باشد.

چشمه آب معدني و آب گرم چاه گله

در منطقه حفاظت شده كالمند و در 15 كيلومتري رباط زين الدين مي باشد و در كوه چاه گله در ارتفاع دو هزار متري از سطح دريا مي جوشد و موقعيت بسيار خوبي از نظر تفريحي و آب درماني دارد.

چشمه يا آب هو هو

مهمترين چشمه كوههاي كلات منشاد است كه داراي مناظر بسيار ديدني و جذاب بوده و از تونلي در دل كوه جاري مي شود و به نام آب هو هو معروف است. در فصول كم آب سال تا عمقي حدود 20 متر در آن مي توان پيش رفت و احتمال وجود مسيرها و تونل هاي بسياري در داخل آن مي رود ولي نفوذ در آن در حال حاضر بدون امكانات امكانپذير نمي باشد.

آداب و رسوم :


موسيقی رايج در شهر قزوين تفاوت چندانی با موسيقی دستگاهی ايران ندارد. تنها در گذشته اين آوازها و دستگاه ها كه در مكتب های متفاوت اجرا مي شد از جمله مكتب خراسان، مكتب تهران و … مكتبی نيز وجود داشته به نام مكتب قزوين كه امروزه فراموش شده است. اين مكتب تا اواخر دوران قاجاريه رايج بود، در آن زمان هنرمندانی مانند: اقبال سلطان ملقب به اقبال آذر كه از اساتيد مسلم آواز ايران به حساب مي آيد از قزوين به شهر تبريز مهاجرت می كنند. او با تلفيق اين شيوه آوازی و موسيقی آذری مكتب تبريز را پايه گذاری مي كند.

جشن انار

در بخش تارم اواخر شهريور ماه يا اوايل مهر يك روز از قبل تعيين مي شود تا در آن روز اهالی روستا دسته جمعی به مزارع انار بروند و به همراه نواختن دايره و يا سرنا و دهل شروع به چيدن انار کنند. تا قبل از اين روز كسی حق ندارد اناری بچيند.

جشن فندق

رودبار شهرستان از جمله مناطقی است كه فندق به طور عمده كشت می گردد. در بسياری از روستاهای اين ناحيه در اواسط مرداد ماه جشن فندق به پا می كنند و به مانند انار چينی همه با هم به مزارع می روند در ابتدا شخصی با خواندن اشعاری كه بيشتر به صورت بداهه می باشد و ديگران اشعار او را واگويه می كنند سپس همه شروع به چيدن فندق می كنند دوشيزگانی كه نامزد شده اند برای همسران خود از هسته فندق رشته ای به مانند گردنبند درست می كنند به اين صورت كه زمانی كه هسته هنوز خشك نشده با سوزن آنها را سوراخ می كنند و نخ از آن می گذرانند و در پايان دو سر نخ را به هم گره می زنند. آنها به اين گردنبند " گلوانه " می گويند و آن را نگه داشته تا در فصل زمستان به شوهرانشان هديه دهند.

كشتي پهلو به پهلو

اين نوع كشتی كه از قديمی ترين انواع كشتی محسوب می شود هنگام مراسم عروسی انجام می گيرد. بدين صورت كه دو نفر در كنار يكديگر به پشت می خوابيدند و پاهای خودر را (دو پای مخالف كه در كنار يكديگر هستند) به هم گره می كردند و شروع به زور آزمايی می كردند. شخصی كه دارای نيروی بيشتری بود می توانست پای رقيب خود را زود تر از زمين بلند كند و حريف خود را از جای حركت بدهد متاسفانه اين كشتتی امروزه به فراموشی سپرده شده است.

كوسه گلين ( كوسن گلين)

اهريمن خشكسالی يكی از قديميترين دشمنان ايران زمين است. ايرانيان برای مبارزه با اين ديو علاوه بر كارهای عملی همچون حفر قنات و ساخت آب انبار دست به يك سری مناسك اعتقادی نيز می زدند كه مراسم كوسه گلين از آن نوع است. اين مراسم كه به اشكال مختلف در ايران اجرا می شده در منطقه قزوين نيز به چند شيوه اجرا می شده است؛ بدين صورت كه پير زنی بوسيله پارچه و لباسهای كهنه، عروسكی كوچك درست مي كند، آنرا دست گرفته و در كوچه ها به راه مي افتد و بچه ها نيز پشت سر او حركت می كنند آنها به هر خانه كه می رسند صاحب خانه از وسايل تهيه آش چيزی به آنها می دهند مانند نخود، رشته و … همه آنها را جمع می كنند و آشی مي پزند و بين اهالی تقسيم می كنند مردم معتقدندكه پس از چندی باران خواهد آمد. اين رسم را در سالهايی كه دچار خشكسالی بوده برگزار كرده اند.

چمچمه خاتون

نوعی ديگر از مراسم طلب باران است و آن بدين صورت است كه داخل يك قدح آب می ريزند و آن را به پشت بام می برند و با يك چمچمه كم كم آب داخل آن را به طرف آسمان می پاشند.

چوب جنگ

در بيشتر روستاهای استان قزوين يكی از سرگرميهای جوانان در روز عروسی، چوب جنگ می باشد. جوانان با در دست گرفتن چوب در حين اجرای رقص پا به طور نمايشی با يكديگر به مبارزه می پردازند.

پنجاه به در

هر ساله بعد از ظهر روز نوزده ارديبهشت، پنجاهمين روز سال، از زمانی كه زهر آفتاب ظهردم گرفته می شود، مردم قزوين منازل خود را ترك می كنند و به مصلای شهر می روند. اين مصلا در ميان باغهای جنوب شرقی شهر واقع شده است در گذشته در اين مكان يك آب انبار و يك مسجد وجود داشته كه تنها بخشی از آب انبار آن به جا مانده است.

تير گان (تير ماه سيزده)

اين جشن كه همان جشن تيرگان ايران باستان می باشد در روز سيزدهم تيرماه برگزار مي شد.

آیین های سوگواری شامل:

سیزدهم محرم و درخت خونبار می باشد.

پوشاك مردان

استفاده از كلاه در گذشته بين مردان بسيار متداول بود و هر شخص به فراخور شغل و نيز وضعيت اقتصادی از نوعی كلاه استفاده می كرد. پيراهن ها معمولاً به رنگ سفيد و ساده تهيه می گرديد و تكمه يقه آن بر شانه چپ بسته می شد. در ميان سينه چپ از شانه تا زير سينه چاكی داشت. پس از آن پيراهن هايی با يقه های بلند به نام يقه قزاقی متداول شد و سپس يقه ملايی جای آن را گرفت. تن پوش ديگری كه مردان قزويني استفاده می كردند، ار خالق بسيار بلندی بود كه تا انتهای پا می رسيد. يقه آن ايستاده و جلو باز بود. در ناحيه كمر تنگ، و دامن آن بسيار گشاد بود و در دو پهلو دارای چاك كه تا كمر می رسيد. شلوار افراد كم در آمد از كرباس به رنگ آبی يا مشكی بود. بلند و گشاد و در ليفه آن از بند استفاده می كردند. بند تنبان از نخ پنبه بافته می شد. اشخاص اعيان از شلوارهای دكمه ای استفاده می كردند. اغلب مردان در گذشته گيوه به پا داشتند به نامهای جوراب و آجيده كه در فصل تابستان مورد استفاده قرار می گرفت. اشخاص اعيان گيوه های بسيار ظريف و مرغوب تری می پوشيدند كه به گيوه ملكی معروف بود.

پوشاك زنان

در گذشته زنان قزوينی زير پيراهن خود شليته به پا می كردند، به طوری كه يك وجب و يا حتی كمتر از دامن بيرون می آمد. جنس پارچه آن اغلب ململ، چيت كرباس و در انواع ساده و متنوع گلدار و يا مشكی انتخاب می شد. جوانان اغلب روی شليته با نخهای رنگی گلدوزی می كردند. شليته گلدار جوانان دارای سجاف پهن بوده است و انواع ديگر به جای سجاف ليفه دار بوده و برای شليته ليفه دار از پارچه ای ضخيم و سنگين مانند مخمل ترمه و تافته ابريشمی و … استفاده می كردند. قسمت پايين شليته را با دست دوخته و به حالت تزيين بوده كه به آن دالبر و دندان موشی گفته می شد. يل يا نيم تنه قزوينی كه حدوداً صد سال پيش در بين اعيان متداول بوده با استفاده از پارچه ترمه با آستری از پارچه تافته به رنگ كرم تهيه می شده كه در قسمت جلو هيجده دكمه فلزی پی در پی روی آن دوخته می شد. زنان در زير شليته خود شلوارهايی به رنگ مشكی می پوشيدند كه دمپای آن تنگ بود و بالای آن فراخ. اين شلوار داری يقه بود و آن را با بند تنبان می بستند. پاپوش زنان نيز به فراخور وضع مالی خانواده دارای انواع مختلف بوده كه در تابستان گيوه های ظريف می پوشيدند. زنان اعيان از كفشهای چرمی با مدلهای متداول در زمان خويش استفاده می كردند. به جز انواع پوششی كه ذكر آنها رفت، انواع ديگر نيز در منطقه استفاده می شده است. از جمله: كوئينگ، جومه، كراس، شگ، كول چوغا، قرقره تمبون، اوزون تنبون و….

خوراک

قیمه نثار، دم کباب، قیمه آب دار، دیماج، رشته پلو با ماهی، آش شله قلمکار، آش آلو، آش دوغ، آش شیرین، آش دندان کشه، ماش پیاز

مشاهیر :


صنایع دستی :


فرش بافي

فرش بافت قزوين از نفيس ترين فرشهای بافته شده ايران مي باشد كه متأسفانه بافت آن فراموش شده است و تنها تعدادی از آنها در موزه ها و مجموعه های شخصی ديده می شود از ويژگيهای اين فرش تنوع كاربرد رنگ و نقش مي باشد.

گليم بافي

اين هنر تقريباً در تمامی روستاهای قزوين رايج است از مراكز مهم بافت گليم مي توان به رودبار الموت، رودبار شهرستان، ارداق و ضياء آباد اشاره كرد.

جاجيم بافي

اين هنر در استان قزوين از سابقه نسبتاً طولانی برخوردار است در اكثر روستاهای اين استان جاجيم بافی رايج بوده است، اما متأسفانه اكثر كارگاههای آن از چرخه توليد خارج شده است. مواد اوليه بافت جاجيم پشم است كه معمولاً توسط زنان روستا تهيه مي شود زنان در مواقع بيكاری علاوه بر پشم چينی آنها را توسط مواد محلی و گياهی رنگ مي كنند. لازم به ذكر است كه امروزه از كامواهای رنگی در جاجيم بافی استفاده می كنند روستائيان در فصول بيكاری كه پاييز و زمستان است كارگاه جاجيم را در داخل اتاق بر پا می دارند و عشاير از اوايل بهار و اواخر زمستان در فضای باز به جاجيم بافی مي پردازند.

پن بافي (نوار بافی)

در گذشته پن را با نخهای ابريشمی می بافتند ليكن امروزه از نخهای نايلونی نيز استفاده می كنند انواع نقوشی كه بر روی پن مي اندازند عبارتند از چهل چپر، چشم بلبل يا بيست و نه چپر، چشم خروس يا بيست و هشت چپر، هشت چپر يا مار پيچ يا نيم مداخل. در گذشته بافت پن يا نوارهای تزئینی لباس در منطقه رودبار شهرستان و الموت بسيار رايج بوده است.

موج بافي

موج نوعي دست بافته سنتی است كه هنوز در برخی از مناطق بافت آن رواج دارد رونق اين هنر مانند ساير صنايع دستی منطقه با رواج استفاده از مصنوعات كارخانه ای كه هم ارزانتر و هم متنوع ترند، كم رنگ تر شده است دستگاه موج بافی قابليت بافت پارچه های ظريف جهت تهيه البسه و توليد پارچه های ضخيم تر كه بيشتر از آن به عنوان پتو، روكرسي، روفرشي، پرده، ملحفه و جا نماز استفاده مي شود را دارا ست.

گلابتون دوزي

در قديم ميان طبقات متوسط و اعيان معمول بود وقتيكه دخترها را مي خواستند به خانه بخت بفرستند بعضي از لوازم شخصی عروس از جمله جعبه لوازم آرايش، جاي شانه، كيف پول، جای مهر و … را با اين هنر تزئين می كردند. اين هنر مانند سوزن دوزی می باشد با اين تفاوت كه به جای نخ از مفتولهای بسيار نازك طلائی و يا برنجی استفاده می كردند.

نم نم دوزی

اشياء مختلف تهيه مي كردند اشيائی مانند كيسه پول، جای قيچی، جای شانه، سرمه دان، جای مهر و …. اين مهره ها با ظرافت و دقت كنار هم چيده می شوند. در قزوين با استفاده از مهره های بسيار ريزی (كه تركها به آن منجوق مي گويند)

گيوه دوزی ( گيوه كشی )

از جمله مراكزی كه اين صنعت رايج است شهر های قزوين و تاكستان است. در حال حاضر گيوه های توليدی اين استان با گيوه هايی كه در يزد، آباده و كرمانشاه می دوزند كمی تفاوت دارد و آن اينكه در اين استان كف گيوه ها پلاستيكی و يا چرمي است (شيوه ای كه از پارچه های كهنه و نوارهای چرمی ساخته می شود) و در گيوه های موسوم به ملكی كاربرد دارد در اين استان توليد نمي شود.
این صنعت در غالب شهر های ایران معمول بوده در قزوین نیز به حد كمال وجود داشته و بهترین نمونه آن در حرم شاهزاده حسین است و نمونه دیگر آن ارسی های برخی منازل خصوصی به ویژه ارسی های ((حسینیه امینی)) ها است كه در سراسر ایران بی نظیر است.
نقاشی پشت شیشه ی قزوین در دوران قاجاریـه با مـایه گرفتن از هنر روزگارصفویـه درخشیده است تاجائیكه این شهر یكی از مراكز تولیدآن گشته و صدها اثر در این سبك آفریده شده، ولی متاسفانه قسمت اعظم آنهادرگنجینه ها ی خصوصی و موزه های بزرگ پراكنده گشته واز آنجاكه تقریبا تمامی آنهافاقد امضاء است از اینـرو نقاشـان بزرگ این شهر بر خــلاف خوشنویسان آن، گمنام مانده اند و شناسائی آنها پس از گذشت سالیان دراز كاملا دشوار می نماید.
درقزوین نقاشی معمول بوده است. روی درها،ارسی ها،دیوار و سقف اطاقها رانقاشی كرده، روی آن را رنگ جلا از روغن كمان می زدند و این روغن را با دستور خاصی تهیه می كردند. رنگهایی كه بكار می رفته تماما رنگهای طبیعی (معدنی و گیاهی) و دارای ثبات و جلای ویژه ای بوده است.
شهر قزوین دراین قسمت شاید به بسیاری ازشهرهای بزرگ مزیت وبرتری داشته باشد، زیرا بزرگترین استاد خط نستعلیق (میرعماد حسنی قزوینی) از قزوین برخواسته و وی كسی است كه هنوز هم طغرای شهریاری، اقلیم خط و خوشنویسی بنام نامی وی مزین و موشح است و در این فن استادی مسلم و بی رقیب می باشدوآخرین هنرمند نامی این هنر ازمردم قزوین، شادروان میرمحمدحسین عمادالكتاب سیفی حسنی قزوینی است، كه در عصر خود در سراسر كشور بی رقیب بود و در تهران می زیست و شاهنامه معروف به چاپ امیر بهادر به خط آن مرحوم است ورسم المشقهایی برای نوباوگان ترتیب داده وچاپ كرده است كه برای مبتدیان و نوآموزان بهترین وسیله تمرین می باشد.

سوغات :


خدمات گردشگری :