کهگیلویه و بویراحمد منطقه ناهمواری است. حدود سه چهارم مساحت منطقه از ارتفاعات و تپه ماهورها تشکیل شده است. دشتها تنها یک چهارم مساحت را تشکیل می دهند. بلندترین نقطه در این استان قله دنا واقع در شهرستان دنا با ارتفاع 4409 متر و پست ترین نقطه آن چره زن در جنوب غربی بی بی حکیمه در شهرستان گچساران می باشد که 197 متر از سطح دریا ارتفاع دارد. کوههای این استان از رشته کوههای زاگرس به شمار می روند که در شمال با داشتن یخچال های طبیعی سرچشمه رودهای پرآب هستند. کوههای مهمی همچون کوه خائیز در جنوب دهدشت، کوههای نیل و حجال در شمال شرق یاسوج، کوه خامی در شمال شرق گچساران، کوه نور( نیر) در مرکز استان، کوههای سیاه وسفید در بهمئی و شرق لنده و کوه دل افروز در شمال و کوه ساورز از مهمترین کوههای استان به شمار می روند.
 

قله دنا: دنا بلندترين قله رشته‌کوه‌های زاگرس در غرب ایران است. ارتفاع این قله ۴۴۰۹ متر است و در ۳۵ کیلومتری شمال غربی شهر یاسوج در شهر سي سخت جای گرفته است. شهرستانی که این قله در آن قرار دارد نیز شهرستان دنا نام دارد . مهمترين قلل مركزي دنا عبارتند از: لوكوره هاي مركزي و جنوبي، كل گردل، موروگل، قاش مستان، برج آسماني و ماش . بلندترين قله كوه دنا قله قاش مستان، با ارتفاع 4450 است. تمام اين قلل را مي توان از روستاي خفر صعود كرد. جاده اي آسفالته به طول 70 كيلومتر اين روستا را به سميرم وصل مي كند. تنها جان پناه جبهه شمالي قلل دنا در بالا دست اين روستا قرار دارد. از مبدأ روستاي خفر بسته به اين كه به كدام يك از قلل مركزي فوق بخواهيم صعود كنيم مسيرهاي متعددي وجود دارد. مهمترين مسير همان مسير مالرویي است كه از تنگ قاش مستان به محلي به نام تله دژ مي رود كه جان پناه در آن قرار دارد. راه سپس وارد تنگ موروگل شده پس از عبور از روي يخچال موروگل درگردنه موروگل به ارتفاع 4175 متر به خط الرأس اصلي مي رسد. قله موروگل به ارتفاع 4420 متر در سمت راست و قله قاش مستان به ارتفاع 4450 متر در سمت چپ گردنه موروگل واقعند . ادامه خط الرأس از موروگل به سمت شمال غرب ما را به رشته تل گردل و سپس به رشته كوه لوكوره وقلل مختلف آن مي رساند و از قله لوكوره مركزي با پيمودن يك بريدگي مي توان به قله لوكوره غربي رفت كه در حد فاصل قلل مركزي و قلل شمالي است ، ادامه خط الرأس از قله قاش مستان به سمت جنوب شرقي ما را به قلل برج آسماني و ماش مي رساند. البته از مبدأ خفر دست يابي سريع به لوكوره ها و قله كل گردل امكان پذير است. براي اين كار بايد به جاي تنگ قاش مستان از راه مالروئي كه به موازات رودخانه خفر وجود دارد استفاده كرد و در خلاف جهت آب پيش رفت. اين دره سپس به دره هاي فرعي ديگري منشعب مي شود كه يكي از آنها دره لوكوره است كه مستقيماً به سمت لوكوره مركزي پيش مي رود و ديگري تله گردل است كه در انتهاي خويش ما را بر خط الرأس سوار كرده سريعأ به قله كل گردل مي رساند. همچنين از مبدأ خفر دستيابي به قلل برج آسماني و ماش سريع تر صورت مي گيرد. براي اين كار بايد از راه مالروئي استفاده كرد كه ابتدا وارد تنگ قبله شده و سپس وارد تنگ زيباي دناسا مي شود. اين راه در نهايت پس از عبور از يخچالهاي زيبا به گردنه دناسا رسيده سوار خط الرأس اصلي مي شود. سمت راست گردنه قله برج آسماني به ارتفاع 4435 متر و سمت چپ آن قله ماش به ارتفاع 4400 متر قرار دارد.

دزکوه: دزکوه نام کوهی است بلند در ضلع غربی بخش گرمسیری سوق از توابع شهرستان کهگیلویه که دوران قدیم با توجه به موقعیت خاص آن بعنوان دژی مستحکم در برابر اقوام یاغی و مهاجم از آن استفاده می شده که به همین مناسبت به این نام مشهور گردیده است . طبق اطلاعات این کوه فقط دارای یک مسیر ورودی پیاده رو در قدیم و هم اکنون دارای جاده ماشین رو به ارتفاع کوه می باشد و با توجه به وجود چشمه ای بر روی این کوه گرمسیری، دارای سکنه و روستا می باشد. رودخانه مارون از ضلع غربی و جنوبی این کوه جاری و به سد مارون در شمال بهبهان می پیوندد. این محل زادگاه هنرمند محبوب زنده یاد حسین پناهی می باشد.

استان كهگيلويه و بويراحمد به علت فراواني مناطق مرتفع و بادهاي مربوط در هر دو منطقه سردسير و گرمسير از ميزان بارندگي نسبتاً خوبي برخوردار است. ‌اين بارندگي موجب پيدايش رودهاي متعددي چون مارون، خرسان، زهره، بشار، نازمكان، ماربر، ياسوچ، دره آجم، گرد آوه، آب شور، تغار، قلات، خير آباد در استان شده است. در مسير رودخانه‌هاي استان، تندآب‌ها و گاهي آبشارهاي زيبايي به وجود آمده است و چون اين رودها اغلب از قعر دره‌ها و داخل ارتفاعات عبور مي‌كنند علي رغم قابليت‌هاي مختلف توريستي كمتر مورد استفاده قرار مي‌گيرند. از سوی دیگر در این استان چه در ناحيه سردسير و چه در گرمسير، چشمه‌ها و سراب‌هاي بزرگي وجود دارد كه مهمترين آن‌ها، چشمه ميشي، هفت چشمه، خاركلون دخاك لدون، باغ چشمه بلقيس چرام، آب گرمو و چشمه‌هاي ديگر است و امكان احداث كمپينگ، اردگاه و تاسيسات تفريحي نيز در اين مناطق وجود دارد ولي تاكنون از تمام ظرفيت هاي موجود استفاده قابل توجهي نشده است.
 

رود مارون: رود مارون که در تنگ تکاب از مرز استان خارج می شود واز کنار بهبهان گذشته و به نام رود جراحی وارد خلیج فارس می شود.
 

رودخانه تغار: طول اين رودخانه 40 کيلومتر و ارتفاع آن از سطح دريا 2000 متر است. اين رودخانه از دامنه شمالي کوه چست خوار در 37 کيلومتري شرق دهدشت سرچشمه مي‏گيرد و به نام آب اسبکي رو به شمال غربي جريان مي‏يابد و پس از مخلوط شدن با دو ريزابة جنوب شرقي، از کنار روستاهاي عزيزي بالا و خليفه و دلياسير مي‏گذرد و با ورود به دره جنوبي کوه سياه به رود تغار تغيير نام مي‏دهد . پس از عبور از جنوب روستاي دلي پير محمود از شرق القچين بالا گذشته و به سوي روستاهاي شيراز و اسکندري روان مي‏گردد. در روستاي شيراز با يک ريزابه بزرگ شرقي درهم مي‏آميزد و در 5/2 کيلومتري شمال غربي روستاي گرداب با يک ريزابه بزرگ که از شرق دهدشت عبور مي‏کند، مخلوط مي‏شود و در يک کيلومتري جنوب روستاي مزبور به رودخانه خيرآباد مي‏پيوندد.
 

رودخانه آب شور: طول اين رودخانه 45 کيلومتر و ارتفاع سرچشمه آن از سطح دريا 2050 متر است . اين رودخانه از دامنه کوه‏هاي «دل مهتو» و «تنگ يا سيلوم»، در 40 کيلومتري شمال شرقي دهدشت سرچشمه مي‏گيرد و از طريق دره لاش به سوي شمال غربي روان مي‏شود. پس از طي حدود 15 کيلومتر، کوه سيلوم را دور زده و از طريق دره جنوبي کوه باسوري و دره شمالي کوه پنبه به سوي روستاي کان مسي روان مي‏گردد. در اين روستا، اين رودخانه با يک ريزابه کوچک شمالي مخلوط مي‏شود و به نام رودخانه سوررو به جنوب سرازير مي‏شود و ضمن عبور از منطقه لاش، روستاي دلي‏يک را سيراب مي‏سازد و از دره شرقي کوه سيل سيلک به سوي جنوب شرقي روان مي‏شود و بالاخره در غرب روستاي اندرون به رودخانة مارون مي‏پيوندد.
 

رودخانه گردآوه: طول رودخانه گرد آوه 30 کيلومتر و ارتفاع سرچشمه آن از سطح دريا 2500 متر است. اين رودخانه از چشمه‏سارهاي دامنة شمالي کوه‏هاي سفيد و مورندون در 48 کيلومتري شمال غربي ياسوج سرچشمه مي‏گيرد و به نام رود چنار به سوي جنوب شرقي روان مي‏شود و در سر راه روستاهاي سرچنار، ميان چنار و دم چنار بالا و پايين را مشروب مي‏کند. اين رودخانه در دامنه جنوبي کوه دوگوش با يک ريزابه کوچک جنوبي مخلوط مي‏شود و به نام رود گردآوه در روستاي دروهان به رود معروف بشار مي‏ريزد. 

روستاهای هدف گردشگری استان کهگیلویه و بویر احمد عبارتند از روستاهای مختار، دلی بهرام بیگی، کریک، چشمه بلقیس چرام، دیشموک و مارین.
 

مختار: روستاي مختار از توابع بخش مرکزي شهرستان بويراحمد، با مختصات جغرافيايي 51 درجه و 31 دقيقه طول شرقي و 30 درجه و 40 دقيقه عرض شمالي، در سه کيلومتري غرب ياسوج قرار گرفته است. ارتفاع روستاي مختار از سطح دريا 1760 متر است و آب و هواي آن در فصول بهار و تابستان بسيار دلپذير و مطبوع و در زمستان سرد مي‌باشد. استقرار روستا در ناحيه تاريخي استان کهگیلویه و بويراحمد و وجود امامزاده مختار از قدمت روستا حکايت دارد. مردم روستاي مختار به زبان لري سخن مي‌گويند، مسلمان و پيرو مذهبي شيعه جعفري هستند. براساس نتايج سرشماري سال 1375، روستاي مختار در حدود 1600 نفر جمعيت داشته است که در سال 1385 ، به 1800 نفر افزايش يافته است. درآمد بيشتر مردم روستاي مختار از فعاليت‌هاي زراعي، دامداري، باغداري و پرورش زنبور عسل تأمين مي‌شود. گروهي از مردم، در بخش خدمات و توليد صنايع دستي اشتغال دارند. از مهم‌ترين جلوه‌هاي طبيعت زيباي روستاي ييلاقي مختار مي‌توان به تنگ گنجه‌اي، تفرجگاه تنگ مهريان، پارک جنگلي آبشار و بقعه امامزاده مختار اشاره کرد. مهم‌ترين صنايع دستي اين روستا گليم است که زنان و دختران روستا در توليد آن نقش مهمي دارند. انگور، برنج، روغن حيواني، کشک و گليم سوغات روستاي مختار هستند.

مارين: روستاي مارين از توابع بخش مرکزي شهرستان گچساران، با مختصات جغرافيايي 50 درجه و 48 دقيقه طول شرقي و 30 درجه و 33 دقيقه عرض شمالي، در 32 کيلومتري شمال شهر گچساران و 198 کيلومتري جنوب شرقي ياسوج قرار دارد . اين روستا از شمال، به کوه ولي گنج و از جنوب غربي به کوه کاردي محدود مي‌شود  ارتفاع اين روستا از سطح دريا 1080 متر است. آب و هواي مارين در فصول بهار و پاييز ملايم و مطبوع ، در تابستان نسبتاً گرم و در زمستان سرد و خشک است. رودخانه شاه بهرام از شمال شرقي روستا عبور مي‌کند. روستاي مارين يکي از روستاهاي تاريخي ايران است . راه سلطنتي شوش به تخت جمشيد و بيشاپور (در دوره هخامنشيان) ، از هفت کيلومتري اين روستا عبور مي‌کرده است. موقعيت سوق‌الجيشي روستاي مارين، در دوره هخامنشيان، اشکانيان و ساسانيان سبب احداث قلعه‌هاي متعدد راهباني در حوزه نفوذ آن شده است. مردم روستاي مارين به زبان لري سخن مي‌گويند ، مسلمان و پيرو مذهب شيعه جعفري هستند. روستاي مارين به دليل شرايط مساعد اقليمي و چشم‌اندازهاي بي‌نظير طبيعي، همه ساله گردشگران و طبيعت دوستان بسياري را به سوي خود جلب مي‌کند. استقرار روستا در ميان دره‌اي که پيرامون آن را ارتفاعاتي بلند در برگرفته‌اند، چشم‌اندازهاي بديعي از تلفيق زندگي انسان و طبيعت پديد آورده است. اين ارتفاعات جنگلي، در فصول بهار و تابستان تفرجگاه عمومي مردم روستا و گردشگران است. مهم‌ترين بناي مذهبي روستاي مارين ، مقبره امامزاده حميده خاتون است. توليد صنايع دستي و بافته‌هاي پشمي در ميان روستائيان و عشاير منطقه متداول است. انواع گليم، جاجيم، قالي و توبره ، مهم‌ترين صنايع دستي و هنري مردم روستاي مارين مي‌باشد. معروف‌ترين سوغات روستاي مارين را صنايع دست بافت ، انار، رب انار، کره ، ماست، روغن، کشک و دوغ محلي تشکيل مي‌دهد .

کريک: روستاي کريک از توابع بخش مرکزي شهرستان دنا، با مختصات جغرافيايي 51 درجه و 25 دقيقه طول شرقي و 30 درجه و 48 دقيقه عرض شمالي، در 15 کيلومتري جنوب غربي سي‌سخت و 25 کيلومتري ياسوج قرار گرفته است. اين روستا از اطراف به ارتفاعات بلند دنا محدود مي‌شود. روستاي کوهستاني کريک، در حدود 1700 متر از سطح دريا ارتفاع دارد. آب و هواي اين روستا، در فصول بهار، تابستان و پاييز ملايم و مطبوع و در زمستان سرد و خشک است . رودخانه کريک از ميان روستا عبور مي‌کند و بر طراوت و شادابي فضاي روستا مي‌افزايد . روستاي کريک يکي از قديمي‌ترين روستاهاي شهرستان دنا به شمار مي‌رود. يکجانشيني در اين منطقه ، به دوران قبل از مهاجرت آريايي‌ها به فلات ايران مربوط است. عبور شاهراه سلطنتي هخامنشي از 15 کيلومتري کريک، سبب رونق تجارت و رفت و آمد بيشتر در اين ناحيه شده است. بيشتر درآمد مردم اين روستا از فعاليت‌هاي زراعي، دامداري و باغداري تأمين مي‌شود . گروهي از مردم روستا در بخش خدمات و توليد صنايع دستي اشتغال دارند. روستاي کريک در يک ناحية کوهستاني، بر روي شيب ملايمي استقرار يافته است و بافت مسکوني متراکم دارد. اکثر خانه‌هاي اين روستا عموماً يک طبقه و با ديوارهاي ضخيم ساخته شده‌اند . در بافت قديمي روستا واحدهاي مسکوني دو طبقه و کوچک نيز وجود دارد.  مصالح به کار رفته در ساخت خانه‌هاي قديمي چوب ، خشت و گل است. روستاي خوش آب و هواي کريک که در ميان دره باصفاي کريک و در مسير دسترسي به منطقه ييلاقي و زيباي سي‌سخت واقع شده است، يکي از مسيرهاي صعود به قله دنا محسوب مي‌شود. از جمله جاذبه‌هاي مذهبي و تاريخي اين روستا مي‌توان به آرامگاه امام‌زاده عسگر و امام‌زاده اسحاق اشاره داشت. صنايع دستي روستاي کريک مشتمل بر انواع قالي و گليم با طرح‌ها و نقوش زيبا است.

از ديگر جاذبه‌هاي طبيعي استان، غارها و اشكفت‌هاي متعددي است كه در گوشه و كنار آن پراكنده شده‌اند و از مهمترين جاذبه‌هاي جهانگردي ناحيه مركزي و استان كهگيلويه و بويراحمد بشمار مي‌روند. غارنول، آب كناري، پيرزن، خي، كبوتر، مس، ني نه، شاه بهرام، نزل و دوفيري از مهمترين غارها اين استان است، همچنين در نواحي مختلف كوهستان‌هاي اين استان انواع شكاف‌هاي غار مانندي در دل كوه پديد آمده‌اند كه اشكفت معروفند. از سوی دیگر این استان دارای دره‌ها و تنگ‌های بسیار زیبا و جالب توجهی است. دره‌هاي استان كهگيلويه و بويراحمد كه اغلب چراگاه و ييلاق هستند، عبارتند از مهرجان (مهرگان)، خياركار، برم شير، گل اسفيد، دالان، جوكار، بزه سبز، مهتاب، چيربيان، بهرام بيگي است و تنگه‌هاي سرخ، تيزاب، براق، گنجه‌اي، تامرادي، به همراه پوشش‌هاي گياهي متنوع موجود در اين مناطق زمينه مطلوبي را براي بهره برداري تفرجگاهي مهيا كرده است.
 

غار یخی: یکی از غارهای معدود و منحصر به فردی است که در ارتفاع صعب العبور دیواره شمالی منطقه حفاظت شده دنا و در جنوب روستای خفر در محدوده امن منطقه موجود و سالانه پذیرای علاقمندان فراوانی از غار نوردان و کوه نوردان داخلی می باشد، خصوصیات بارز این غار وجود قندیلهای یخی در تمام فصول سال خصوصاً فصل تابستان در دیواره های آن می باشد.
 

غار شاه: یکی از غارهای مشهور موجود در استان واقع در حوالی روستای شاه بهرام در منطقه پیچاب از توابع بخش باشت شهرستان گچساران و در منطقه گرمسیری و در فاصله 150 کیلومتری شمال شرقی شهر دوگنبدان واقع و این منطقه دارای جنگلهای انبوه از نوع بلوط، بنه، کلخنگ، زبان گنجشگ و انواع بادام می باشد.
 

غار دوفیری: یکی از غارهای موجود در ارتفاعات غربی کوه سمسال واقع در حوالی روستای بن زرد علیا از توابع بخش پاتاوه شهرستان دنا و در منطقه حفاظت شده دنا می باشد . طبق اطلاعات کسب شده از اهالی محلی این غار که در صخره ای مرتفع از روستای فوق قرار گرفته در گذشته بعنوان قراولگاه و حفاظت از سکنه روستا از آن استفاده می شده است. با توجه به موقعیت مکانی تسخیر آن از طرف افراد و اقوام مهاجم میسر نبوده و به لحاظ اینکه ورودی غار دارای دو سوراخ شبیه بینی انسان می باشد به همین مناسبت به لهجه لری به غار دو فیری مشهور گردیده است.
 

غار دنگزلو: این غار در ضلع شمال شرقی کوه دنا و در حوالی روستای دنگزلو از توابع بخش پادنای علیا شهرستان سمیرم و در حوزه استحفاظی استان اصفهان واقع گردیده که دارای جاذبه های فراوان از لحاظ قندیل های یخی ( استالاکتیت و استالاکمیت) که هنوز بطور کامل هم جاذبه های آن شناسایی نشده است که چنانچه همه زوایای آن شناخته شود در حد غار علیصدر همدان می توان از آن بهره برداری شود.
 

غار نیده( ندیده): نام غاری است که در تنگه ای به همین نام در منطقه حفاظت شده خائیز سرخ و در فاصله 20 کیلومتری شمال شرقی شهرستان بهبهان قرار دارد و از نظر موقعیت طبیعی حائز اهمیت و در محدوده امن منطقه حفاظت شده قرار گرفته است. طبق اطلاعات مأمورین و محلیان این غار عمقی در حدود 150 متر در زیر زمین دارد
 

غارنول: غار نول در کوه گل واقع در 20 کیلومتری منطقه سی سخت یاسوج واقع گردیده است. غار نول با طول 80 متر دارای چند تالار پلکانی و انشعاب های مختلف و از لحاظ بررسی های زمین شناسی حائز اهمیت می باشد. ارتفاع دهانه غار سه متر است که در برخی نقاط درون غار تا 20 متر تغییر می کند. سقف و بدنه غار از سنگهای آهکی اسماری و قندیلهای زیبایی پوشیده شده و قطعات آب از این قندیلها و سقف غار چکه می کند. در عمق غار چند چشمه وجود دارد که آب زلال و خنکی از آنها جاری است. دخالت های انسانی پیرامون چشمه سارها و قنات های اطراف این غار بیانگر استفاده از غار در دوره های گذشته و اخیر است. به نظر می رسد این غار در گذشته به عنوان پناهگاه موقتی مورد استفاده قرار گرفته است.
 

اشكفت داودي: این غار در فاصله تقريباً نه كيلومتري شرق ديشموك و در داخل تنگ فارتق واقع شده است. اين اثر غاري است تقريباً مثلثي شكل كه با شيبي تند به جاده و تنگ فارتق منتهي مي شود. ارتفاع اين غار از سطح جاده در حدود 25 متر است. در بخش هاي بيروني اين غار بقاياي ابزارهاي سنگي نظير ريزتيغه و تراشه  به چشم مي خورد. قدمت آثار اين غار به دورة پيش از تاريخ مي رسد.
 

اشكفت سياه: اين اشكفت در قسمت هاي بالايي كوهي در شمال روستاي چالموره قرار دارد. درون غار پوشيده از كود حيواني و خاكستر است. در بيشتر بخشهاي جنوبي غار ، كف صخره مشخص است. در عوض در بخش شمالي كف غار ديده نمي شود و به نظر عمق بيشتري دارند. در جلوي دهانه غار نهشته بسياري قرار دارد. در مقابل غار سكويي از تخته سنگهاي بزرگ چيده شده است كه چندان قديمي نيست و به نوعي مربوط به استفاده بوميان در دوره اخير مربوط مي شود. اشكفت سياه در شمال روستاي چالموره در بالاي كوهي قرار دارد . اين محوطه در اقليمي معتدل و نيمه كوهستاني قرار دارد. ميزان بارش در اين منطقه چندان زياد نيست و زمينها جز در بهار پوشش گياهي چندان خوبي ندارند. در اثر فرسايش ناشي از عوامل طبيعي ، قسمتهايي از اشكفت فرو ريخته است. به نظر مي رسد در نتيجه فعاليتهاي انساني بخشهايي از اشكفت دستكاري شده است. اين اشكفت در قسمت هاي بالايي كوهي در شمال روستاي چالموره قرار دارد. درون غار پوشيده از كود حيواني و خاكستر است. در بيشتر بخشهاي جنوبي غار، كف صخره مشخص است. در عوض در بخش شمالي كف غار ديده نمي شود و به نظر عمق بيشتري دارند. در جلوي دهانه غار نهشته بسياري قرار دارد. در مقابل غار سكويي از تخته سنگهاي بزرگ چيده شده است كه چندان قديمي نيست و به نوعي مربوط به استفاده بوميان در دوره اخير مربوط مي شود. براساس شواهد موجود، هم اكنون هم از اين غار استفاده مي شود . درون غار و در مقابل آن مصنوعات سنگي به دست نيامد اما تعدادي سفال اسلامي منقوش موسوم به شبه پيش از تاريخي به دست آمد. البته مقابل غار پوشيده از علف و گياه بود كه شايد به اين دليل ابزار سنگي مشاهده نشد.

باغ چشمه بلقیس چرام: باغ چشمه بلقیس چرام در شهرستان كهگیلویه و در شهر چرام واقع شده است و یكی از مهمترین جاذبه های توریستی منطقه می باشد. زمین حاصلخیز منطقه باعث شده كه از هر نوع درخت در این باغ پرورش یابد. باغ دارای چندین چشمه می باشد كه از دهانه شمالی به باغ می ریزد وآب چشمه ها در جویبارهای مشبكی كه با اصول معماری قابل توجهی تراس بندی شده به استخر زیبائی سرازیر می شود. باغ چشمه بلقيس در استان کهگيلويه و بويراحمد، در دشتي هموار معروف به شهرک قلعه کره شهبازي از توابع بخش چرام و در 9 کيلومتري شرق چرام و يک کيلومتري روستاي شهرک در ميان تپه ماهورها و کوهها واقع شده است. اين باغ از شمال به جاده چرام ـ گچساران ، از جنوب به اراضي کشاورزي، از غرب به باغ جهاد کشاورزي(باغ عمران) و از شرق به اراضي کشاورزي و کوههاي همجوار محدود مي‎شود. چندين نهر فصلي و دايمي در اين دشت جريان دارد و محصولات غلات چون گندم، جو و برنج در اين منطقه کشت مي‎شود. اين بنا به گفته اهل منطقه توسط زني به نام بلقيس حدود اواخر دوره ساساني و اوايل دوره اسلامي احداث گرديد. در سال 1327 مردم محل در اطراف آن به احداث چند باغ کوچک اقدام نمودند و در سال 1338 شخصي به نام اسکندر خان چرامي آن را خريداري شد و به گسترش آن اقدام نمود. چشمه بلقيس نام جديد روزگار ما براي باغي است كه مرحوم اسكندر خان چرامي در اطراف اين چشمه بر جاي باغي كه از ازمنه پيش از او، در اين محل وجود داشت توسيع و تجديد رونق نموده است. مدتي هم اين باغ و يك آبادي كوچك نزديك آن در مكاتبات و اسناد و بعضي از سفرنامه ها به نام اسكندريه شهرت گرفته است. به نظر مي‎رسد اين باغ مربوط به اواخر دوره قاجار و اوايل دوره پهلوي مي‎باشد. اين باغ با مساحتي در حدود 38960 متر مربع و شامل فضاهايي چون چهار برج به ابعاد 70 *150 متر در ضلع غربي باغ، چشمه، استخر و در قسمت شرقي آن صخره‎اي بزرگ به ارتفاع 20 متر تشکيل شده است. اين باغ در حال حاضر در تملک شهرداري مي‎باشد. پوشش گياهي اين باغ بدليل گرمسيري بودن اين منطقه شامل اکاليپتوس، سدر، بلوط، سرو و داراي درختان متنوع ميوه‎اي چون گردو، گلابي، سيب، ليمو ترش، خرمالو ، پرتقال ، نارنگي، انجير، انگور، توت، نارنج ، نخل مي‎باشد. همچنين بوته‎هاي گياهي گوناگون و گلهاي مختلف در آن به چشم مي‎خورد. نظام آبياري اين باغ بر اساس فوران آب چشمه‌هاي اصلي و چندين چشمه فرعي مي‎باشد که بوسيله نهرهاي کوچک و بزرگ متعددي در باغ جريان مي‎يابد و آب مازاد آنها بوسيله جويي بزرگ به طرف استخر باغ که در ضلع جنوب غربي باغ واقع شده هدايت مي‎شود. اين استخر زيبا به شعاع 10 متر و عمق 1/5 متر بصورت دايره و داراي سه ورودي و يک خروجي مي‎باشد که آب چشمه از مسير خروجي به رودخانه فشيان مي‎ريزد. اين استخر، باغچه‎اي به قطر جهار متر كه پوشيده از درختان نخل، نارنج، پرتقال و گلهاي زيبا و متنوع است را در آغوش گرفته است.

استان كهگيلويه و بويراحمد از نظر جغرافيايی در ناحيه ايران و تورانی و در بخش كوچكی از جنوب در ناحيه صحاری – سند واقع شده است. پوشش گياهی استان به دليل نوع آب و هوای گرمسيری و سردسيری متنوع است. ناحيه سردسيری به علت آب فراوان، پوشش گياهی نسبتاً انبوه، متراكم و جنگلی دارد. در قلمرو گرمسيری پوشش گياهی اغلب تنک و نيمه انبوه است. از سوی دیگر طبيعت زيبا و منحصر به فرد استان كهگيلويه و بوير احمد شرايط زندگی جانوری و پرندگان بسياری را در اين منطقه فراهم نموده است. استان کهگيلويه و بويراحمد گونه های مختلفی از حيات وحش را در خود جای داده است. اين گونه ها شامل پستانداران، پرندگان و آبزيان هستند. استان كهگيلويه و بويراحمد يكی از زيباترين استان‌های كشور است كه تركيب كوه، دشت، جنگل و عناصری هم چون چشمه‌های طبيعی و آبشار را یک جا در خود دارد.

منطقه حفاظت شده دنا: منطقه حفاظت شده دنا يک منطقة کاملاً کوهستاني است. اختلاف ارتفاع بلندترين و پست‏ترين نقاط منطقه بالغ بر 3000 متر است. دنا داراي قله‏هاي بلند، ديواره‏هاي عظيم و دره‏هاي عميق است. در شرق دنا گردنه تاريخي «بيژن» قرار دارد و مرزهاي شمالي، غربي و جنوبي آن را رودخانه‏هاي «ماربر» و «بشار» احاطه کرده‏اند. رودخانه ماربر که در شمال دنا از شرق به غرب جاري است، با گذشتن از چند روستا و تنگ خرسان، به رودخانه «خرسان» تغيير نام مي‏دهد و پس از عبور از تنگه‏هاي باريک به رودخانه «بشار» مي‏پيوندد. محل پيوند رودخانه‏هاي خرسان و بشار، ناحيه‏اي جنگلي است که زيبايي خيره‏کننده‏اي دارد. ارتفاع اين محل از سطح دريا 1300 متر است که پائين‏ترين نقطه منطقه حفاظت شده دنا به شمار مي‏رود. کوه‏هاي دنا به عنوان ذخاير منابع آب دره‏هاي متعدد و دامنه‏هاي آن نيز پر از چشمه‏هاي کوچک و بزرگ است. کوه‏هاي دنا سرچشمه بسياري از رودخانه‏هاي جنوب ايران است و به عنوان ذخيره‏گاه منابع آب، نقش تعيين‏کننده‏اي در زندگي مردم جنوب کشور دارد. منطقه حفاظت شده دنا از نظر تنوع گونه‏هاي گياهي بسيار غني است و با توجه به مجموعه درختان و گياهان جنگلي، مرتعي، دارويي، خوراکي و تزئينی، سرمايه ژنتيکي با ارزشي به حساب مي‏آيد. در ارتفاع 2500 متري ، جنگل‏هاي بلوط دامنه‏هاي جنوبي دنا را پوشانده است. در ميان درختان بلوط، گونه‏هاي مختلف جنگلي نظير بن، کيکم، ارژن ، زالزالک، شن و ارژن ديده مي‏شود. از ارتفاع 3500 متر به بالا، انواع گونه‏ها و گياهان علفي و بوته‏اي سطح زمين را فرا گرفته است. از ارتفاع 4000 متر به بالا نيز گياهان کوچک و زيبايي، در پناه سنگ‏ها و شکاف صخره‏ها، از وزش بادهاي تند مصون مانده‏اند و خودنمايي مي‏کنند. همچنين بعضي گل‏هاي لاله که در دنا مي‏رويد ، ويژه اين منطقه است و در جاي ديگر ديده نمي‏شود. گل بسيار زيباي «لاله بيشه‏زار» يکي از اين گل‏هاست. حيات ‏وحش دنا معرف سيماي تنوع جانوري زاگرس است. خرسهاي قهوه‏اي بزرگ، کبک دري با جثه پنج کيلوئي، انواع عقاب، پلنگ، گرگ و انواع گربه‏هاي وحشي در دنا زندگي مي‏کنند. در منطقه حفاظت شده دنا امکان تماشاي پرندة بسيار زيبا و نادر هما ، که پروازي آرام و با شکوه دارد، بيش از هر جاي ديگر ايران است. همچنين پرندگاني نظير شاهين، کبک، سنگ چشم، کمرکلي و انواع چکاوک‏ها و سهره‏ها در دامنه‏هاي دنا زندگي مي‏کنند. جانوراني مثل سمور، راسو ، سنجاب ايراني که از زيباترين سنجاب‏هاي جهان است و در احيای جنگل بلوط نقش اکولوژيک بسيار مؤثري دارد، به وفور در دنا ديده مي‏شوند. حفاظت از دنا باعث افزايش انواع گونه‏هاي جانوري اين منطقه شده است، به طوري که هم اکنون در کوهستان دنا براي ديدن خرس، بز و پازن، نيازي به دوربين چشمي نيست. منطقه حفاظت شده دنا صرف‏نظر از تنوع گونه‏هاي گياهي و جانوري، بنا به دلايل اقليمي و پديده‏هاي بارز زمين‏شناختي، از نظر آموزشي و پژوهشي نيز بسيار مورد توجه پژوهشگران زيست‏شناسي و زمين‏شناسي است . اين منطقه همچنين از نظر ورزش‏ها و تفريح‏هاي کوهستاني قابل توجه است.

منطقه حفاظت شده كوه خامين: اين منطقه در حدود30 كيلومتري ضلع شرقي دو گنبدان با وسعت 30000 هكتار با پوشش گياهي و جنگلي بلوط ، ارژن، انجير وحشي، كيكم  چويل، گون، زالزالك و كلخنگ واقع شده است. گونه هاي جانوري وحيات وحش پلنگ، خوك وحشي، سمور وحشي، جغد، گرگ، خرگوش و شاهين را مي توان در اين منطقه يافت و داراي راه دسترسي آسفالته مي باشد.

درياچه‌ كوه‌ گل: درياچه‌ كوه‌ گل‌ در شمال‌ شهرستان‌ بويراحمد و در شمال‌ شرقي‌ شهرتوريستي‌ سي‌ سخت‌ در دهانه‌ انبري‌ گردنه‌ مشهور بيژن‌ و در كنار تپه‌هاي‌ كوه‌ گل‌ واقع‌ شده‌ است‌. محل‌ استقراردرياچه‌ يكي‌ از زيباترين‌ نواحي‌ استان‌ است‌ كه‌ در فصل‌ بهار و تابستان‌ از انواع‌ گل‌هاي‌ شقايق‌ و گياهان‌ وحشي‌ وهمچنين‌ آويشن‌ خوش‌ عطر كوهستاني‌ مملو مي‌شود. در فصل‌ تابستان‌، تجمع‌ پرندگان‌ مهاجر همراه‌ با پرندگان‌ بومي‌ در سواحل‌ و كنار درياچه‌، زيبايي‌ حيرت‌انگيزي‌ پديد مي‌آورد. از پرندگان‌ مهاجري‌ كه‌ در دامن‌ اين‌ درياچه ‌اتراق‌ مي‌كنند، مي‌توان‌ به‌ انواع‌ مرغابي‌ و اردك‌ كله‌ سبز، لك‌ لك‌، حواصيل‌، درنا، خروس‌ كولي‌ و چنگر اشاره ‌كرد.
 

دریاچه مور زرد زیلایی: در 135كیلومتری شمال غرب یاسوج و در ارتفاعات 2180 متری از سطح دریا قرار دارد. مساحت این دریاچه 14 هكتار است. حداقل عمق آن هفت متر و حداكثر آن 14 متر است . این دریاچه در تنگی واقع شده كه اطراف آن را كوه هایی با سنگ آهكی پوشانده است. تعدادی آبزیان در این دریاچه به حیات خود ادامه می دهند كه ماهی كپور معمولی از مهمترین آنهاست.
 

تالاب برم الوان: در40 كیلومتری شهر لیكك بهمئی، دهستان سرآسیاب یوسفی واقع شده است. آب آن دائمی است و ارتفاع آن از سطح دریا 1100 متر می باشد. مساحت این دریاچه 15 هكتار و حداقل عمق آب آن 12 متر و حداكثر 30 متر می باشد. برم های كوچك و فصلی دیگری همچون برم علی داد، دره صحه در زیلایی، برم مداب در شرق یاسوج در دهستان كاكان، برم كوه گل سی سخت و برم دلی پیروزك در شهرستان بویراحمد و برم گراب دیشموك، برم كهكزك، برم شرابگروه در سرفاریاب در شهرستان كهگیلویه و برم خونی شاه بهرام در شهرستان گچساران وجود دارند كه مجموعاً به همراه 160 چشمه و16 قنات و تعدادی چاه عمیق و نیمه عمیق منابع آب استان را تأمین می كنند .
 

تالاب‌ برم‌شير: اين‌ تالاب‌ با 5000 متر مربع‌ مساحت‌، در دره‌ تنگ‌ شير بويراحمد واقع‌ شده‌ است‌. اين‌ ناحيه‌ از قابليت‌ تفرجگاهي‌ جالبي‌ برخوردار است‌ و مي‌تواند به‌ محيطي‌ مناسب‌ براي‌ گذران‌ اوقات‌ فراغت ‌تبديل‌ شود. چشم ‌انداز و پيرامون‌ تالاب‌ جذاب‌ و بسيار ديدني‌ است‌.