پنجشنبه ، 09 مرداد 1393  |  English
کمينه   
 

 

وظايف گروه ها انجام پژوهشهاي :

- بنيادي: جمع آوري و ثبت اطلاعات در باره دانش تجربي، فنون، نقش و رنگ، شرح احوال و آثار، ديوارنگاريها و واژه نامه ها

- كاربردي: شناسائي و مستندسازي هنرهاي سنتي مناطق و شهرستانهاي كشور، اعم از شناخت هنرهاي فعال در مناطق، مواد و مصالح، ابزار و وسائل، شيوه هاي ساخت و نقوش در زمره پژوهشهاي كاربردي است.

- توسعه اي :  به منظور فراهم ساختن زمينه علمي و فرهنگي، به جهت حل مسائل جاري و آتي هنرهاي سنتي و  با هدف ايجاد تحول در مواد، ابزار، روشهاي ساخت و  به صورت تجربي و كارگاهي انجام مي شود و به ايجاد كارگاه هاي نمونه سازي با فن آوري روز،  با استفاده از مواد، ابزار و طرح هاي اصيل منجر خواهد شد.

 

چارت تشکیلاتی پژوهشکده هنرهای سنتی

 

 

 

بر اساس اسناد و مدارک موجود با آغاز به كار «مكتب خانه صنايع مستظرفه» در سال 1287 به سرپرستي استاد محمد غفاري «کمال الملك» و سپس بنيان گذاري «مدرسه صنايع مستظرفه» توسط استاد حسين طاهرزاده بهزاد در سال 1309، شالوده ايجاد كارگاههاي سنتي به منظور آموزش و حفظ و اشاعه هنرهاي ملي و بومي ايران گذاشته شد. در آغاز، تاسيس كارگاههاي مينياتور به سرپرستي مرحوم هادي مختار تجويدي و خاتم به سرپرستي مرحوم صنيع خاتم و منبت به سرپرستي مرحوم حاج آقا امامي صورت گرفت و پس از آن كارگاههاي زري و مخمل بافي، رنگرزي سنتي، قالي بافي و طراحي سنتي ايجاد شد. كليه اساتيد و هنرمندان اين كارگاهها برگزيده از هنرمندان چيره دست از اكناف كشور بودند.

در سال 1310 رشته هاي مشبک و معرق چوب به كارگاه منبت افزوده شد و در سال 1311 مدرسه صنايع مستظرفه به موسسه قالي ايران و اندكي بعد به مدرسه صنايع قديمه و سپس به هنرستان هنرهاي قديمه تغيير عنوان پيدا كرد. در سال 1309 كارگاه كاشي و سراميک هنرستان افتتاح شد كه بعدها به كوشش مرحوم مهندس مهدي زواره اي تكامل يافت. در سال 1319 با تاسيس دانشكده هنرهاي زيبا دانشگاه تهران، توسط وزارت پيشه و هنر، آموزش هنرهاي تجسمي و مدرن در اين دانشكده و دروس هنرهاي سنتي و ايراني به هنرستان هنرهاي قديمه واگذار شد. طي مدت كوتاهي اين هنرستان، به هنرستان هنرهاي زيبا و سپس به هنرستان هنرهاي ملي تغيير نام داد و در سال 1325 با حذف جنبه هاي آموزشي، با عنوان «اداره هنرهاي ملي»  ادامه كار داد. در سال 1333 كارگاه مينا سازي به همت استاد احمد رائض، در سال 1334 كارگاه ساز سازي به همت استاد ابراهيم قنبري مهر و در سال 1335 كارگاه قلمزني و  نقره سازي به همت استاد محمود دهنوي، در اين اداره افتتاح شد. كلاسهاي آموزشي در سال 1336 براي علاقمندان فراگيري هنرهاي سنتي در كنار اداره هنرهاي ملي شروع به كار كرد. در همين سال با تاسيس اداره هنرهاي زيباي كشور در وزارت معارف، هنرهاي ملي به اين اداره ملحق شد.

با تاسيس وزارت فرهنگ و  هنر در سال 1343، اداره هنرهاي زيباي كشور و همچنين اداره هنرهاي ملي به اين وزارتخانه انتقال يافت. در سال 1346، اداره كل آفرينش هاي هنري و ادبي تحت پوشش معاونت هنري وزارت فرهنگ و هنر ايجاد گرديد و اداره هنرهاي ملي با عنوان «اداره كارگاههاي هنري»  يكي از واحدهاي تابعه اين اداره كل قرار گرفت. كارگاههاي هنري تا سال 1356 به عنوان زير مجموعه اداره كل آفرينش هاي هنري و ادبي به فعاليت خود ادامه داد و در اين سال با حذف ابعاد هنري آن به دفتر پژوهش و  آفرينش، تغيير نام داد. پس از پيروزي انقلاب اسلامي براي مدت چند ماه اين كارگاههاي تعطيل شد تا در سال 1358 با عنوان «اداره كل هنرهاي سنتي»  آغاز به كار نمود كه در سال 1360، تابعيت اين اداره در وزارت فرهنگ و آموزش عالي محرز گرديد. دو سال بعد در ارديبهشت ماه سال 1362 اين اداره به عنوان يكي از واحدهاي تابعه معاونت حفظ و احياء ميراث فرهنگي، با اهدافي برنامه ريزي شده چون: فراهم آوردن موجبات آموزش، پژوهش، گردآوري، اسناد و مدارك، عرضه و نمايش و اشاعه و گسترش و آفرينش هنرهاي سنتي، آغاز به فعاليت كرد. اداره كل هنرهاي سنتي شامل اداره پژوهش ، اداره آموزش و اداره كارگاههاي هنرهاي سنتي (شامل كارگاههاي ميناتور و تذهيب، كارگاه قلمزني ، كارگاه قاليبافي ، كارگاه گليم بافي، كارگاه زري بافي، كارگاه رنگرزي و كارگاه سازسازي) و اداره فروش و نمايش بود.

همزمان با تاسيس سازمان ميراث فرهنگي كشور در سال 1367 و  به منظور بخشي از اهداف اين سازمان در ارتباط با هنرهاي سنتي و با توجه به اهميت حمايت، هدايت و تشويق هنرمندان و حفظ و احياي هنرهاي سنتي كشور و هم چنين پژوهش در مباني نظري و بررسي سير تحول و  تطور اين هنرها در طول تاريخ، مديريت پژوهشهاي هنرهاي سنتي تاسيس گرديد و كليه كارگاهها و هنرمندان فعال در اداره كل هنرهاي سنتي وزارت فرهنگ و آموزش عالي وقت، تحت سرپرستي اين مديريت قرار گرفت. اين مجموعه از سال 1376 با هدف تقويت امر پژوهش در گروههاي هنرهاي صناعي، قالي و دستبافته هاي سنتي، هنرهاي وابسته به معماري سنتي، موسيقي سنتي، (مقامي و دستگاهي) و  نمايشهاي سنتي و آئيني به همراه كارگاههاي پ‍ژوهشي مخمل و زري بافي، قالي و گليم بافي، خاتم، منبت و معرق، مينا، كتابت و نگارگري، قلمزني، سازسازي، سفال و سراميک، رنگرزي سنتي و نقاشي و چاپ روي پارچه، با عنوان پژوهشكده هنرهاي سنتي، يكي از واحدهاي تابعه معاونت پژوهشي سازمان ميراث فرهنگي كشور شد و با تاسيس پژوهشگاه ميراث فرهنگي درسال 1385 ، با اضافه شدن كارگاههاي پژوهشي نقاشي قهوه خانه اي، نقاشي و تراش روي شيشه، كارت بافي، زرگري، دوختهاي سنتي و لاكي روغني،  به فعاليت خود ادامه مي دهد.

 

گروه هاي پژوهشي

1- گروه هنرهاي صناعي

2- گروه كتابت و  نگارگري

3- گروه فرش و نساجي سنتي

4- گروه معماري سنتي و هنرهاي وابسته

5- گروه نمايشهاي سنتي و آئيني

6- گروه موسيقي سنتي

7- گروه حكمت و فلسفه


 1- انجام بيش از 240 عنوان پژوهش.

 2- شناسائي و مستند سازي هنرهاي سنتي بيش از 70 شهرستان كشور.

 3- بازبافي فرشهاي تاريخي نگهداري شده در موزه هاي خارج از كشور مانند فرش شيخ صفي، فرش چلسي كه در موزه ويكتوريا – آلبرت لندن نگهداري مي شود.

 4- بازبافي دو نمونه پارچه زري دوره صفويه با نقش " ليلي و مجنون" و " شكارگاه"  .

 5- پژوهش كارگاهي در خصوص قالي هريس، اصلاح نقشه قالي و بافت آن به شيوه صوف بافي.

 6- پژوهش كارگاهي با موضوع لعاب احياء شده زرين فام و ساخت نمونه هاي سفالين آن.

 7- پژوهش كارگاهي با موضوع سفالينه هاي مارليک، بررسي مواد، شكل، شيوه هاي ساخت و  نمونه سازي آن.

 8- راه اندازي مجدد دستگاه بافت مخمل برجسته يا چند رنگ ( اين دستگاه منحصر به فرد سالها از كار افتاده و غيرقابل استفاده مي نمود).

 9-  طراحي و راه اندازي دستگاه زري بافي جديد براساس دستگاه بافت مراكشی، به جهت بافت نقشه هاي غير متقارن، بالاخص اجراي آيه ها و نقشه هاي طرح محرابي.

10- پژوهش كارگاهي محدوده رنگي رنگهاي طبيعي قالي ايران.

11- پژوهش كارگاهي رنگرزي سنتي باعنوان تركيبات خيال انگيز " نيل"  درفرش ايران، به همراه ارائه مقاله و سخنراني در نشست بين المللي رنگهاي طبيعي – دايجو - كره جنوبي، مهرماه سال  1387-  برگزار كننده يونسكو.

12- ايجاد كارگاه هاي نقاشي قهوه خانه اي، نقاشي و تراش روي شيشه، كوفتگري( طلا و نقره كوبي روي فلز)، كارت بافي، گچبري سنتي، رودوزي هاي سنتي و الحاق آن به ديگر كارگاه هاي پژوهشي و نمونه سازي.

13- بهره گيري از دانش و مهارت اساتيد و پيشكسوتان هنرهاي سنتي و اشاعه شيوه استاد _ شاگردي در آموزش هنرهاي سنتي و ثبت و مستندسازي شيوه و روشهاي اساتيد.

14- برگزاري همايشها ، نمايشگاه هاي تخصصي و كارگاههاي آموزشي .

15- شركت در نمايشگاه هاي داخلي و  بين المللي جهت معرفي هنرهاي سنتي و هنرمندان آن.

16- برپائي مجموعه نمايشهاي سنتي و آئيني به منظور معرفي و مستند سازي اين نمايشها.

17- ارائه مقاله و سخنراني در همايشهاي ملي و بين المللي.

18- ارائه مقالات علمي -  پژوهشي و علمي -  ترويجي در نشريات معتبر داخلي و خارجي

19- هدايت و ارائه مشاوره به پژوهشها و پايان نامه هاي دانشجوئي .

20- تهيه شرح احوال و آثار اساتيد و هنرمندان پيشكسوت.

21- اقدام به تهيه واژه نامه، دائره المعارف و اطلس هنرهاي سنتي.

22- تهيه پايگاه اطلاعات هنرهاي سنتي شامل بانكهاي اطلاعاتي: هنرمندان، شرح احوال و آثار پيشكسوتان، آثار، كارگاههاي هنرهاي سنتي كشور، كتاب شناسي هنرهاي سنتي(كتب – مقالات -  پايان نامه ها و پژوهشها).

23-همكاري با مراكز استانها، مراكز آموزشي و دانشگاهي، اطلاع رساني و ارتباط فرهنگي – هنري با ساير ارگانها و اقشار و ارزشيابي هنرمندان هنرهاي سنتي از ديگر فعاليتهاي اين پژوهشكده است.