Menu
14

طالبیان در گفت‌وگو با روزنامه همشهری: ايجاد پوشش حفاظتی در تل آجری تخت‌جمشيد ضروری است

طالبیان در گفت‌وگو با روزنامه همشهری: ايجاد پوشش حفاظتی در تل آجری تخت‌جمشيد ضروری است
روزنامه همشهری در گزارشی واکنش مسئولان میراث‌فرهنگی سازمان میراث‌فرهنگی به ایجاد پوشش حفاظتی برای نگهداری از تل آجری تخت جمشید که انتقاد رسانه‌ها و برخی کارشناسان میراث فرهنگی را برانگیخت را بررسی کرد.

پيش‌تر پوشش حفاظتی برای مسقف كردن محوطه باستانی هگمتانه، محوطه نيايشگاهی تپه نوشيجان متعلق به دوره مادها، هخامنشيان و ساسانی‌ها و محوطه ساسانی دره گز كه سرپرستی هيئت باستان‌شناسی آن برعهده دكتر مهدی رهبر، باستان‌شناس پيشكسوت ايرانی بود ايجاد شد، اما هيچ‌يک از اين اقدامات به اندازه مسقف كردن تل آجری تخت جمشيد با انتقاد شديد مواجه نشده است. محوطه تاريخی تل آجری 4كيلومتر با تخت جمشيد فاصله دارد و نزديک جاده مرودشت به نقش رستم است.

حفاظت از تل آجری ضروری است
محمدحسن طالبيان معاون ميراث‌فرهنگی سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری در واكنش به اينكه سازمان ميراث‌فرهنگی متهم به دخل و تصرف در عرصه تل آجری شده، گفت: «دخل و تصرف در عرصه آثار تاريخی ممنوع است. اما ذيل همين موضوع آمده است كه كاوش، حفاظت و ساير اقدامات مرمتی و معرفی يک اثر با تشخيص كارشناسی سازمان ميراث‌فرهنگی و مجوز پژوهشكده باستان‌شناسی قابل انجام است.»

او با تأكيد براينكه تمام فرايند پژوهش و حفاظت و معرفی تل آجری با مسقف‌كردن تل آجری قانونی است، افزود: «بايد بلافاصله بعد از كاوش يک محوطه به حفاظت از آن پرداخت، بعد هم اقدام به معرفی اثر كرد، اين اقدامی است كه در كشورهای ديگر هم صورت می‌گيرد.»

معاون ميراث‌فرهنگی سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری ادامه داد: «در تل آجری تخت‌جمشيد با محوطه‌ای مواجه هستيد كه كاوش شده و چندين سال روی آن كار شده است. اگر دوباره بخواهيد اين محوطه را زير خاک دفن كنيد چه اتفاقی می‌افتد؟ هربار كه بخواهيد محوطه را خالی كنيد و مطالعات را ادامه بدهيد به اين سايت ميراثی كه درست وسط يک زمين كشاورزی با مالكيت خصوصی واقع شده است آسيب می‌رسد. حالا فرض كنيد محوطه را با خاک پوشانديد و بعد هم آن‌را رها كرديد و رفتيد، چه اتفاقی می‌افتد؟ حفاری غيرمجاز و قاچاق صورت می‌گيرد چون زمانی كه كاوش در يک محوطه انجام می‌شود و اطلاعات محوطه بيرون می‌آيد، اگر آن‌را رها كنيد، حفاران غيرمجاز به آن منطقه هجوم می‌برند. بنابراين بايد كاری كنيد كه يک سيستم دائمی در محوطه ايجاد شود.‎»

او تأکید کرد: «تخت‌جمشيد از زياد بودن بازديدكننده رنج می‌برد و اگر بتوان بازديدكننده تخت‌جمشيد را بين تل آجری و نقش رستم و نقش رجب پخش كرد آن‌وقت بار فشار گردشگر بر تخت‌جمشيد برداشته می‌شود.»

طالبیان با اعلام اينكه پيش‌تر نيز پلكان هديه آوران آپادانا در تخت‌جمشيد و در زمان مرحوم شيرازی پايه‌های سقف روی عرصه قرار گرفت، افزود: «اين اقدام درست بود چون اگر اين پلكان مسقف نشده بود آن‌وقت شاهد فرسايش شديد بوديم.»

طرح حفاظت از تل آجری تأييديه دارد

او در واكنش به انتقادهايی كه در مورد قرار گرفتن پايه‌های پوشش حفاظتی تل‌آجری در عرصه اين محوطه تاريخی مطرح شده، تأكيد كرد: «تل آجری و محوطه‌هايی كه از زير خاک بيرون می‌آيند يا بايد پوشش داشته باشند يا دوباره با خاک پر شوند. برخی می‌گويند نبايد در عرصه اثر، پوشش حفاظتی زد. اصلا اين‌گونه نيست. پوشش حفاظتی اقدام مناسبی است منتها نكته دقيق اين است كه جايی كه پايه‌ها گذاشته می‌شود نبايد ساختار تاريخی وجود داشته باشد. به همين دليل طرح ايجاد پوشش برای تل آجری به شورای فنی و شورای راهبردی سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری رفت و تأييد شد بعد هم پژوهشكده باستان‌شناسی مجوز پی‌گردی تل آجری را صادر كرد تا مشخص شود پايه‌ها دقيقا در كدام نقطه بايد قرار بگيرند.»

معاون ميراث‌فرهنگی سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خاطرنشان کرد: «پس از تكميل پيگردی‌ها يک نقشه ارائه شد و سازه‌ای برای پوشش 2هزار مترمربع از محوطه تل آجری بدون آنكه پايه‌ها وسط محوطه يا روی ساختارهای معماری قرار بگيرند ساخته شد. سازه طراحی شده نيز به‌صورت اسپيس فريم طراحی شد تا قابليت بزرگ و كوچک شدن داشته باشد و در كاوش‌های بعدی نياز به طرح جديد برای مسقف كردن محوطه نباشد.»

او گفت: «از آقای دكتر رهبر سرپرست هيئت باستان‌شناسی درگز بپرسيد سقفی كه برای حفاظت از آثار ساسانی آن منطقه زدند كار خوبی بود يا خير؟ اگر در درگز اين اتفاق نيفتاده بود كل آن مجموعه ساسانی يا بايد زير خاک می‌رفت يا به‌دليل فرسايش از بين می‌رفت. در هگمتانه و تپه نوشيجان هم اگر سقف نبود آثار از بين می‌رفت.‎»

طالبیان با تأكيد بر اين موضوع كه در كاوش‌های گسترده باستان‌شناسی اگر اثر حفاظت و معرفی نشود، جامعه بی‌بهره می‌ماند، افزود: «علاقه‌مندان می‌خواهند از محوطه‌های كاوش‌شده بازديد كنند. در تمام دنيا نيز همين اتفاق می‌افتد؛ محوطه باستانی سربازهای سفالين چين درست داخل يک سوله عظيم قرار دارد.‎»

او ادامه داد: «با مسقف كردن تل آجری از اين محوطه باستانی حفاظت كرده و پس از آن اقدام به معرفی اين اثر ارزشمند می‌كنيم.»

ايجاد پوشش حفاظتی در تل آجری تخت‌جمشيد مجاز است

فرهاد نظری، مديركل دفتر ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی سازمان میراث‌فرهنگی نیز درخصوص ايجاد پوشش حفاظتی در محوطه تاريخی ثبت ملی شده تل آجری تخت‌جمشيد گفت: «هر اقدام حفاظتى در عرصه آثار تاريخى مانند پوشش‌هاى حفاظتى كه منجر به تخريب و تحريف نشود و امكان مطالعه و اقدامات حفاظتى در آينده را سلب نكند و بازگشت‌پذير باشد مجاز است، مشروط بر اينكه فرآيند فنى و ادارى و نظارتی پيش‌بينى شده در سازمان ميراث فرهنگى را طى كرده باشد.»

او افزود: «در خصوص طرح پوشش حفاظتى تل آجرى، نظر به اينكه اين اثر در فهرست آثار ملى ثبت شده و مراحل شوراى فنى و راهبردى را طى كرده و تأييد شده و فرآيند مجوز كاوش باستان‌شناسى و مكان يابى پايه‌ها نيز از پژوهشگاه ميراث‌فرهنگى اخذ شده، اقدام غيرقانونى صورت نگرفته است.‎»

 *گزارش از محمد باریکانی


تعداد امتیازات: (1) Article Rating
تعداد مشاهده خبر: (134)
گروه خبر: میراث فرهنگی
کد خبر: 29922
  • طالبیان در گفت‌وگو با روزنامه همشهری: ايجاد پوشش حفاظتی در تل آجری تخت‌جمشيد ضروری است