كمال الملك ونقاشي حوضخانه كاخ صاحبقرانيه
بررسي هاي انجام شده در آثار واحوال و زندگينامه
كمال الملك بيانگر اين است كه كمال الملك و شاگردانش ازسنت نقاشي ايراني جدا شده
وبه سمت هنرآكادميك با گرايش طبيعت گرايي پيش رفتند.پس از آن نقاشي ايراني با سبك
كمال الملك وارد فضايي شدكه منتهي به هنر نقاشي معاصرايران گرديد.البته اين
تغييرات همراه با برداشت هايي غير اصولي وگاهي غلط از هنر غرب نيز همراه بود.شيوه
كار كمال الملك وشاگردانش كه مقطع زماني زيادي از فضاي هنري ايران (اواخر قاجار تا
پهلوي)راشامل ميشودبي تفاوت به شكل گيري تحولات عميق واساسي در هنر جهان معاصر
،به راه خود ادامه دادوهيچگاه نتوانست پا را فراتر از مرزهاي هنر آكادميك
بگذارد.هم اكنون برخي از آثار ارزشمند وي كه بيانگر سير تحولي هنر نقاشي ايراني
است در موزه هاي ايران نگهداري ميشود.
«محمد غفاري (ميرزامحمدخان
غفاري) ملقب به كمال الملك، از بزرگترين و نام آورترين نقاشان ايران، فرزند ميرزا
رضاخان غفاري در حدود سال 1264هـ.ق/1226ش در شهر كاشان متولد شد.ميرزا ابوالحسن
غفاري (ضيع الملك) عمومي كمال الملك و نيز پدرش ميرزا رضاخان از برجسته ترين
نقاشان عصر قاجار محسوب مي شدند. محمد غفاري پس از پايان دوران مقدماتي تحصيلي در
شهر كاشان جهت ادامه تحصيل (عمدتاً در رشته نقاشي) در دارالفنون به تهران رفت. در
آن هنگام او فقط 13 سال سن داشت. معلم نقاشي او در دارالفنون مزين الدوله بود كه
لقب «نقاشباشي» را داشت.محمد غفاري به سرعت در عرصه نقاشي پيشرفت قابل توجهي كرد و
به زودي آوازه او در شهر پيچيد. در اين ميان ناصرالدين شاه كه تحت تاثير هنر نقاشي
وي قرار گرفته بود در سال 1298 هـ.ق او را به عنوان پيشخدمت مخصوص، و نقاشباشي به
دربار برد. اين واقعه فرصت و امكان مناسب و مطلوبي براي اين هنرمند جوان به وجود
آورد تا دهها تابلو نقاشي نفيس و زيبا از خود به يادگار گذارد. محمد غفاري
نقاشباشي دربار در سال 1310 هـ.ق از سوي ناصرالدين شاه به لقب مهم «كمال الملك»
مفتخر شد. در همين زمان بود كه تابلوي مشهور و معروف تالار آئينه را كه حدوداً پنج
تا هفت سال طول كشيد و از شاهكارهاي او به شمار مي رود، به اتمام رسانيد.
حدود يك سال پس از مرگ
ناصرالدين شاه و در سال 1314 هـ.ق جهت تكميل تحصيلات و آشنايي با هنر اروپايي به
آن قاره عزيمت كرد و حدود سه سال در موزه هاي فلورانس، لووروورساي به مطالعه و
بررسي نقاشي هنرمندان اروپايي پرداخت و چندين تابلو از آثار نقاشان بزرگ اروپايي
را بازسازي كرد. كمال الملك سرانجام به درخواست مظفرالدين شاه كه در سفر نخست
اروپايي اش در سال 1316 هـ.ق با او ملاقات كرده بود به ايران بازگشت و پس از حدود
5 سال به بهانه زيارت مشاهد ائمه اطهار به عراق رفت و در سال 1321 هـ.ق وارد كربلا
شد. او طي چندين سال اقامت در عتبات عاليات تابلوهاي نقاشي متعددي را ترسيم كرد كه
در زمره مهمترين آثار او به شمار مي رود. كمال الملك در سال 1329 هـ.ق به ايران
بازگشت و قدم هايي براي تاسيس مدرسه صنايع مستظرفه برداشت و اين روند را تا هنگام
كودتاي سوم اسفند 1299 ادامه داد. هر چندتاثير وي در بيداري ايران، نقطه مهمي در
حيات سياسي اوست. ليكن پس از كودتا كمال الملك حاضر نشد به رضاخان روي خوش نشاند
دهد و حتي تقاضاي وي براي ترسيم شكل محمدرضا (وليعهد) را رد كرد. اين موضعگيري
منجر به برخورد و بي عنايتي حكومت با او شد و به دنبال آن، وزارت معارف چنان كه
دلخواه رضاشاه بود بودجه مدرسه صنايع مستظرفه را كه تحت مديريت كمال الملك اداره
مي شد، قطع كرد و مشكلات متعدد ديگري را پيش روي او قرار داد. تا جائيكه ديگر
امكان اداره مدرسه را نداشت و به ناچار از خدمت در آن كناره گرفت و به فاصله
كوتاهي در سال 1307 هـ.ش شهر تهران را به مقصد مزرعه اي در روستاي حسين آباد از
توابع شهر نيشابور ترك كرد و گوشه انزوا برگزيد. از رخدادهاي واپسين سال هاي عمر
او نابينايي يكي از چشم هايش در اثر يك حادثه بود. كمال الملك نهايتاً در 27 مرداد
1319 هـ.ش در سن 93 سالگي بدرود حيات گفت و بر طبق وصيتش كه خواسته بود او را در
قسمتي از باغ ملك خويش به خاك بسپارند پس از درگذشت اتفاق چنين افتاد و او را
درجوار مزار شيخ مزيدالدين عطار در نيشابور به خاك سپردند».
الف- آثار پيش از مسافرت به
اروپا (حداقل از سال 1299 تا 1314 هـ.ق)
ب- آثار دوره مسافرت به
اروپا
ج- آثار دوره اقامت در عراق
د- آثار دوره تصدي رياست
مدرسه مستظرفه
معرفي تابلو حوضخانه کاخ
صاحبقرانيه
اين تابلو جز اموال موجود
در کاخ صاحبقرانيه ، از مجموعه فرهنگي تاريخي نياوران به شماره اموالي 526بوده و
در حوضخانه اين کاخ در حال نمايش مي باشد . تاريخ اثر 1301 ه.ق و نقاش آن کمال
الملک مي باشد. (لازم به ذکر است که کمال الملک در آن زمان هنوز لقب کمال الملکي
نگرفته و امضاء اثر به نام خانه زاد محمد مي باشد.)
ابعاد آن 81*58 سانتي متر و
تکنيک آن رنگ و روغن بر روي کرباس است. در اين تابلو حوضخانه کاخ صاحبقرانيه به شكل
کشيده شده نقاش با استفاده از رنگ ، زواياي ساختمان و تابش نور در آن را به زيبايي
تمام نشان داده است.
كمال الملك ونقاشي حوضخانه كاخ صاحبقرانيه
بررسي هاي انجام شده در آثار واحوال و زندگينامه
كمال الملك بيانگر اين است كه كمال الملك و شاگردانش ازسنت نقاشي ايراني جدا شده
وبه سمت هنرآكادميك با گرايش طبيعت گرايي پيش رفتند.پس از آن نقاشي ايراني با سبك
كمال الملك وارد فضايي شدكه منتهي به هنر نقاشي معاصرايران گرديد.البته اين
تغييرات همراه با برداشت هايي غير اصولي وگاهي غلط از هنر غرب نيز همراه بود.شيوه
كار كمال الملك وشاگردانش كه مقطع زماني زيادي از فضاي هنري ايران (اواخر قاجار تا
پهلوي)راشامل ميشودبي تفاوت به شكل گيري تحولات عميق واساسي در هنر جهان معاصر
،به راه خود ادامه دادوهيچگاه نتوانست پا را فراتر از مرزهاي هنر آكادميك
بگذارد.هم اكنون برخي از آثار ارزشمند وي كه بيانگر سير تحولي هنر نقاشي ايراني
است در موزه هاي ايران نگهداري ميشود.
«محمد غفاري (ميرزامحمدخان
غفاري) ملقب به كمال الملك، از بزرگترين و نام آورترين نقاشان ايران، فرزند ميرزا
رضاخان غفاري در حدود سال 1264هـ.ق/1226ش در شهر كاشان متولد شد.ميرزا ابوالحسن
غفاري (ضيع الملك) عمومي كمال الملك و نيز پدرش ميرزا رضاخان از برجسته ترين
نقاشان عصر قاجار محسوب مي شدند. محمد غفاري پس از پايان دوران مقدماتي تحصيلي در
شهر كاشان جهت ادامه تحصيل (عمدتاً در رشته نقاشي) در دارالفنون به تهران رفت. در
آن هنگام او فقط 13 سال سن داشت. معلم نقاشي او در دارالفنون مزين الدوله بود كه
لقب «نقاشباشي» را داشت.محمد غفاري به سرعت در عرصه نقاشي پيشرفت قابل توجهي كرد و
به زودي آوازه او در شهر پيچيد. در اين ميان ناصرالدين شاه كه تحت تاثير هنر نقاشي
وي قرار گرفته بود در سال 1298 هـ.ق او را به عنوان پيشخدمت مخصوص، و نقاشباشي به
دربار برد. اين واقعه فرصت و امكان مناسب و مطلوبي براي اين هنرمند جوان به وجود
آورد تا دهها تابلو نقاشي نفيس و زيبا از خود به يادگار گذارد. محمد غفاري
نقاشباشي دربار در سال 1310 هـ.ق از سوي ناصرالدين شاه به لقب مهم «كمال الملك»
مفتخر شد. در همين زمان بود كه تابلوي مشهور و معروف تالار آئينه را كه حدوداً پنج
تا هفت سال طول كشيد و از شاهكارهاي او به شمار مي رود، به اتمام رسانيد.
حدود يك سال پس از مرگ
ناصرالدين شاه و در سال 1314 هـ.ق جهت تكميل تحصيلات و آشنايي با هنر اروپايي به
آن قاره عزيمت كرد و حدود سه سال در موزه هاي فلورانس، لووروورساي به مطالعه و
بررسي نقاشي هنرمندان اروپايي پرداخت و چندين تابلو از آثار نقاشان بزرگ اروپايي
را بازسازي كرد. كمال الملك سرانجام به درخواست مظفرالدين شاه كه در سفر نخست
اروپايي اش در سال 1316 هـ.ق با او ملاقات كرده بود به ايران بازگشت و پس از حدود
5 سال به بهانه زيارت مشاهد ائمه اطهار به عراق رفت و در سال 1321 هـ.ق وارد كربلا
شد. او طي چندين سال اقامت در عتبات عاليات تابلوهاي نقاشي متعددي را ترسيم كرد كه
در زمره مهمترين آثار او به شمار مي رود. كمال الملك در سال 1329 هـ.ق به ايران
بازگشت و قدم هايي براي تاسيس مدرسه صنايع مستظرفه برداشت و اين روند را تا هنگام
كودتاي سوم اسفند 1299 ادامه داد. هر چندتاثير وي در بيداري ايران، نقطه مهمي در
حيات سياسي اوست. ليكن پس از كودتا كمال الملك حاضر نشد به رضاخان روي خوش نشاند
دهد و حتي تقاضاي وي براي ترسيم شكل محمدرضا (وليعهد) را رد كرد. اين موضعگيري
منجر به برخورد و بي عنايتي حكومت با او شد و به دنبال آن، وزارت معارف چنان كه
دلخواه رضاشاه بود بودجه مدرسه صنايع مستظرفه را كه تحت مديريت كمال الملك اداره
مي شد، قطع كرد و مشكلات متعدد ديگري را پيش روي او قرار داد. تا جائيكه ديگر
امكان اداره مدرسه را نداشت و به ناچار از خدمت در آن كناره گرفت و به فاصله
كوتاهي در سال 1307 هـ.ش شهر تهران را به مقصد مزرعه اي در روستاي حسين آباد از
توابع شهر نيشابور ترك كرد و گوشه انزوا برگزيد. از رخدادهاي واپسين سال هاي عمر
او نابينايي يكي از چشم هايش در اثر يك حادثه بود. كمال الملك نهايتاً در 27 مرداد
1319 هـ.ش در سن 93 سالگي بدرود حيات گفت و بر طبق وصيتش كه خواسته بود او را در
قسمتي از باغ ملك خويش به خاك بسپارند پس از درگذشت اتفاق چنين افتاد و او را
درجوار مزار شيخ مزيدالدين عطار در نيشابور به خاك سپردند».
الف- آثار پيش از مسافرت به
اروپا (حداقل از سال 1299 تا 1314 هـ.ق)
ب- آثار دوره مسافرت به
اروپا
ج- آثار دوره اقامت در عراق
د- آثار دوره تصدي رياست
مدرسه مستظرفه
معرفي تابلو حوضخانه کاخ
صاحبقرانيه
اين تابلو جز اموال موجود
در کاخ صاحبقرانيه ، از مجموعه فرهنگي تاريخي نياوران به شماره اموالي 526بوده و
در حوضخانه اين کاخ در حال نمايش مي باشد . تاريخ اثر 1301 ه.ق و نقاش آن کمال
الملک مي باشد. (لازم به ذکر است که کمال الملک در آن زمان هنوز لقب کمال الملکي
نگرفته و امضاء اثر به نام خانه زاد محمد مي باشد.)
ابعاد آن 81*58 سانتي متر و
تکنيک آن رنگ و روغن بر روي کرباس است. در اين تابلو حوضخانه کاخ صاحبقرانيه به شكل
کشيده شده نقاش با استفاده از رنگ ، زواياي ساختمان و تابش نور در آن را به زيبايي
تمام نشان داده است.