|
 |
|
مراسم و سنت های ایرانی در تیر ماه |
|
مراسم |
زمان |
مکان |
توضیح |
|
سورانه خرمن جو |
آغاز تیر |
بوکان در آذربایجان غربی |
این جشن، زمان درو کردن محصول "جو" برگزار می شود. در این جشن زنان و مردان داسی به دست می گیرند و روانه مزارع جو می شوند. خوانندگان دوره گرد به نواختن ساز می پردازند. |
|
جشن تیرگان |
10 تیر |
|
جشن تیرگان ازبزرگ ترین جشن های ایران باستان در ستایش و گرامی داشت " تیشتر" ایزد باران می باشد. این جشن در کنار آب ها، همراه با مراسمی وابسته با آب و آب پاشی و آرزوی بارش باران در سال پیش رو همراه بوده و همچون دیگر جشن هایی که با آب در پیوند هستند، با نام عمومی " آبریزگان / آب پاشان / سر شوران " یاد شده است. روایت است که در این روز مرز ایران و توران با پرتاب تیر توسط آرش مشخص شد. |
|
جشن "تیرماه سیزده" |
13 تیر |
قزوین |
این جشن که همان جشن تیرگان ایران باستان است در این روز در قزوین برگزار می شود. بدین ترتیب که شخصی که او را خوش قدم می دانند، صبح زود به خانه دعوت می شود تا با تکه چوبی از درخت داغ داغان به کیسه های گندم و حبوبات بزند تا به آنها برکت بدهد. همچنین او با همان چوب به اعضای خانواده هم می زند تا سالم بمانند. در روز تیر ماه سیزده، پاشیدن آب به یکدیگر را خوش یمن می دانند. |
|
جشن مردگان و برگزاری کشتی لوچو |
28 تیر |
امامزاده حسن در سوادکوه و بعضی نقاط مازندران |
بر اساس سنت رایج و باور مردم در این روز فریدون، ضحاک را در کوه دماوند به بند کشیده است.دراین روز کشتی گیران سوادکوه گرد هم می آیند و به مصاف هم می روند. در مناطق جلگه ای جشن مردگان در آرامگاه ها برگزار می شود. کشتی لوچو کشتی محلی ویژه مازندران است. جایزه برنده، گوسفند است. |
|
فال كوزه |
در روز جشن تيرگان |
|
زرتشتيان به اين آيين «چك و دوله» čak va dolé ميگويند و يكي از مراسمي است كه در جشن تيرگان اجرا ميشود و هنوز هم كمابيش رايج است.
در اين جشن، زرتشتيان يك روستا يا يك محله، روز قبل از جشن تيرگان دوشيزه خردسالي را بر ميگزينند و كوزه سفالي سبزرنگ و دهانگشادي به او ميدهند كه « دوله» نام دارد. وي اين ظرف سفالي را از آب پاك سرچشمه قنات پر ميكند، سپس دستمال سبز ابريشمي را بر دهانه آن انداخته و گره ميزند. آنگاه دوله سفالين را به نزد تمام افرادي ميبرد كه آرزويي در دل دارند و مايلند در مراسم «چك و دوله» شركت كنند. آن افراد بايد شيء چون انگشتر، گوشواره، سنجاق، موگير و سكه و مانند آنها را در آب « دوله» بيندازند. آن دختر، «دوله» را بر زير درختي همیشه سبز چون مورد و سرو ميبرد و در آن محل به حال خود وا ميگذارد.
در روز جشن تيرگان، همه كساني كه در دوله، شيء را انداخته و آرزويي داشتهاند در محلي گرد هم ميآيند. دوشيزه ياد شده دوله را از زير درخت سبز به ميان جمع برميگرداند. در فالگيري به روش «چك و دوله» بانوان با صداي بلند و به نوبت دوبيتيهايي كه به ياد دارند ميسرايند.
سپس دوشيزه خردسال، در پايان سرودن دوبيتيها، دست خود را به درون دوله فرو ميكند و به دلخواه، يكي از اشياء داخل آن را بيرون ميآورد. كه به اين ترتيب، صاحب آن در مييابد كه شعر و بيت خوانده شده مربوط به نيت و آرزوي او بوده است. |
|
مراسم و سنت های ایرانی در تیر ماه |
|
مراسم |
زمان |
مکان |
توضیح |
|
سورانه خرمن جو |
آغاز تیر |
بوکان در آذربایجان غربی |
این جشن، زمان درو کردن محصول "جو" برگزار می شود. در این جشن زنان و مردان داسی به دست می گیرند و روانه مزارع جو می شوند. خوانندگان دوره گرد به نواختن ساز می پردازند. |
|
جشن تیرگان |
10 تیر |
|
جشن تیرگان ازبزرگ ترین جشن های ایران باستان در ستایش و گرامی داشت " تیشتر" ایزد باران می باشد. این جشن در کنار آب ها، همراه با مراسمی وابسته با آب و آب پاشی و آرزوی بارش باران در سال پیش رو همراه بوده و همچون دیگر جشن هایی که با آب در پیوند هستند، با نام عمومی " آبریزگان / آب پاشان / سر شوران " یاد شده است. روایت است که در این روز مرز ایران و توران با پرتاب تیر توسط آرش مشخص شد. |
|
جشن "تیرماه سیزده" |
13 تیر |
قزوین |
این جشن که همان جشن تیرگان ایران باستان است در این روز در قزوین برگزار می شود. بدین ترتیب که شخصی که او را خوش قدم می دانند، صبح زود به خانه دعوت می شود تا با تکه چوبی از درخت داغ داغان به کیسه های گندم و حبوبات بزند تا به آنها برکت بدهد. همچنین او با همان چوب به اعضای خانواده هم می زند تا سالم بمانند. در روز تیر ماه سیزده، پاشیدن آب به یکدیگر را خوش یمن می دانند. |
|
جشن مردگان و برگزاری کشتی لوچو |
28 تیر |
امامزاده حسن در سوادکوه و بعضی نقاط مازندران |
بر اساس سنت رایج و باور مردم در این روز فریدون، ضحاک را در کوه دماوند به بند کشیده است.دراین روز کشتی گیران سوادکوه گرد هم می آیند و به مصاف هم می روند. در مناطق جلگه ای جشن مردگان در آرامگاه ها برگزار می شود. کشتی لوچو کشتی محلی ویژه مازندران است. جایزه برنده، گوسفند است. |
|
فال كوزه |
در روز جشن تيرگان |
|
زرتشتيان به اين آيين «چك و دوله» čak va dolé ميگويند و يكي از مراسمي است كه در جشن تيرگان اجرا ميشود و هنوز هم كمابيش رايج است.
در اين جشن، زرتشتيان يك روستا يا يك محله، روز قبل از جشن تيرگان دوشيزه خردسالي را بر ميگزينند و كوزه سفالي سبزرنگ و دهانگشادي به او ميدهند كه « دوله» نام دارد. وي اين ظرف سفالي را از آب پاك سرچشمه قنات پر ميكند، سپس دستمال سبز ابريشمي را بر دهانه آن انداخته و گره ميزند. آنگاه دوله سفالين را به نزد تمام افرادي ميبرد كه آرزويي در دل دارند و مايلند در مراسم «چك و دوله» شركت كنند. آن افراد بايد شيء چون انگشتر، گوشواره، سنجاق، موگير و سكه و مانند آنها را در آب « دوله» بيندازند. آن دختر، «دوله» را بر زير درختي همیشه سبز چون مورد و سرو ميبرد و در آن محل به حال خود وا ميگذارد.
در روز جشن تيرگان، همه كساني كه در دوله، شيء را انداخته و آرزويي داشتهاند در محلي گرد هم ميآيند. دوشيزه ياد شده دوله را از زير درخت سبز به ميان جمع برميگرداند. در فالگيري به روش «چك و دوله» بانوان با صداي بلند و به نوبت دوبيتيهايي كه به ياد دارند ميسرايند.
سپس دوشيزه خردسال، در پايان سرودن دوبيتيها، دست خود را به درون دوله فرو ميكند و به دلخواه، يكي از اشياء داخل آن را بيرون ميآورد. كه به اين ترتيب، صاحب آن در مييابد كه شعر و بيت خوانده شده مربوط به نيت و آرزوي او بوده است. | |
|
|
|
|
کلیه حقوق اين پرتال به سازمان ميراث فرهنگي، صنایع دستی و گردشگري تعلق دارد.